بازخواني تطبيقي خويش‌كاري نباتات در اساطير جهان

طبيعت و عناصر آن در منظومه فكري بشر، نقشي محوري دارند. گياه يكي از اين عناصر طبيعي است كه به شكل موازي و با خويش­كاري­هاي مشابه در اساطير ملل مختلف ظهور و بروز داشته­است. اين نقش­مايه­ها به دليل همراهي با آداب و رسوم آييني و مقدس­اند. بازخواني تطبيقي گياهان اساطيري و خويش­كاري آن­ها مي­تواند مبيّن نقش طبيعت به­ويژه آشنايي با آبشخور مشترك آن در اسطوره­سازي بشر باشد. اين پژوهشِ توصيفي- تحليلي براساس رويكرد تطبيقي مكتب امريكايي تلاش كرده­است اين وجوه مشترك و عملكرد مشابه را در طبقه­بندي ژرژ دومزيل واكاوي كند. از نتايج تحقيق برمي­آيد كه گستره خويش­كاري گياهان، از اسطورۀ آفرينش و نمودهاي آن در اسطوره ايزدان نباتي، فرايند زايش و تولد دوباره قهرمانان اسطورهاي و حتي خويش­كاري آن­ها در دگرديسي و يا خاصيت الهي بخشيدن به انسان­ها؛ چون تعلق رويين­تني و ناميرايي به آدميان تا اساطير مرگ و رستاخيز گياهي ابرانسان­هاي مقدس به ادراك مناسبات انسان و گياه در اساطير ملل و نسبت آنها در جهان­بيني نظام­هاي سه­گانه اجتماعي عصر اسطوره­اي تعلق دارد. بر اساس اين الگو، اغلب روايات اسطوره­اي گياه تبار جهان برآمده از بينش طبقه روحانيان است كه براي طبقه فرودست (توده كشاورز و توليدكننده) در جهت حفظ زايش، حيات و استمرار آييني آنها به شكل فلسفه مقدس حيات و بقا ايجاد شده است.