معاد جسماني از ديدگاه امام خميني و علامه طباطبايي

تفسير دقيق عقلاني از معاد همواره يكي از مهم‌ترين دل‌مشغولي‌هاي فيلسوفان مسلمان بوده كه در اين ميان ملاصدرا از نخستين كساني است كه توسط اصول يازده‌گانه خويش، توانسته است گامي مهم در تبيين عقلاني معاد جسماني بردارد. پس از صدرا، برخي فيلسوفان اسلامي همچون علامه طباطبايي و امام خميني ضمن پذيرفتن اصول صدرايي، برخي از نتايج او را نپذيرفته و سخن جديدي را در اين باب ارائه داده‌اند. امام خميني از ميان مقدمات يازده‌گانه صدرا، فقط سه مقدمه را پذيرفته و در اينكه بدن آدمي پس از مرگ ظاهري بدون هيولاي مادي است، با استواري سخن مي‌گويد و علي‌رغم ملاصدرا به صراحت بر اين باور است كه بدن مثالي در باطن بدن دنيوي ايجاد مي‌شود و امكان ندارد بدن اخروي توسط نفس ايجاد شود. علامه طباطبايي نيز ضمن پذيرش سخن زنوزي، معتقد است كه بدن انسان در عالم آخرت دوباره زنده مي‌شود و به سوي روح حركت مي‌كند و به آن ملحق مي‌گردد و با اين تعبير، براي نفس جايگاهي مهم‌تر قائل شده است. لذا با توجه به اينكه ديدگاه امام خميني به مقدمات كمتري نياز داشته و اشكال ديدگاه لحوق ابدان به نفوس را ندارد، از برتري برخوردار است.