دست‌اندازي عمل‌گرايانه: تبييني معرفت‌شناختي به سود باورهاي ديني

اين مقاله به يكي از مباحث چالش‌برانگيز در معرفت‌شناسي و معرفت‌شناسي باور ديني مي‌پردازد، يعني نقش ملاحظات عمل‌گرايانه در معرفت و به طور خاص معرفت ديني. همچنين الگوي متفاوتي از ارتباط بين ملاحظات عمل‌گرايانه و باور ديني را پيشنهاد مي‌كند. بر اساس اين الگو، مي‌توان تبييني معقول از موضع‌گيري‌هاي متفاوت مؤمنان و ملحدان در موقعيت‌هاي مشابه و يكسان معرفتي ارائه كرد. در اين راستا، نخست ديدگاه رايج در معرفت‌شناسي يعني محض‌گرايي معرفتي، كه مدعي است  فاعل‌هاي شناسا در موقعيت‌هاي معرفتي مشابه و يكسان بايد موضع‌گيري واحدي داشته باشند، معرفي و ناكار‌آمدي آن در تبيين برخي شهود‌هاي معرفتي نشان داده مي‌شود. پس از آن نظريۀ ثابت‌گرايي حساس به فاعل شناسا يا دست‌‌اندازي عمل‌گرايانه از ديدگاه فانتل و مك‌گراث بررسي مي‌شود و از آن به دليل برتري در تبيين شهودهاي معرفتي نسبت به ديدگاه رايج دفاع خواهد شد. در نهايت از نظريۀ دست‌اندازي عمل‌گرايانه به سود باورهاي ديني استفاده مي‌شود و روشن مي‌گردد كه مؤمنان بدون آن كه متهم به نقصان و رذيلت معرفتي شوند مي‌توانند از مواضع مؤمنانۀ خود دفاع كنند.