بازخواني حكمت هنر فرديد و بررسي نسبت آن با هنر انتظار

سيّد احمد فرديد يكي از متفكران شناخته شده ايران است كه در حيات فكري خود با طرح واژه‌هايي تازه _ مانند علم‌الاسماء تاريخي، غرب‌زدگي، پريروز و پس‌فرداي تاريخ _ كوشيد تا وضعيت فكري بشر را در هر سه دورۀ پيشين، كنوني و نهايي تاريخ صورت‌بندي كرده و راه ايصال به حيات مطلوب را به مخاطب خود نشان دهد. در جهاني كه فرديد ترسيم مي‌كند، هنر اگر حجاب عصر را در نوردد و بر تعيّنات دست و پاگير انسان‌محورانه(نهيليستي يا نفساني) غلبه كند، دريچه‌اي را به بهشت پريروز تاريخ خواهد گشود و معبري را به سوي پس‌فرداي آرماني بشر هموار خواهد ساخت. با اين حال به نظر مي‌رسد كه حكمت مورد نظر فرديد كه با ميراث حكمي و عرفاني همنواست، در عين استحكام و اعتبار، هم از منظر فلسفي و هم از منظر هنري قابل نقد و تعديل است. اگر اين انديشه در عين رعايت حريم گفتماني خود، مدّعايش را متواضعانه‌تر بيان مي‌كرد و با ساير امكانات حيات بشر به ستيزي تنگ‌نظرانه بر نمي‌خاست، مي‌توانست به نياز وجودي و معنوي بشر پاسخ دهد و حيات انسان را انساني‌تر سازد. همچنين به نظر مي‌رسد فرديد نتوانسته مباني و روش ارائه تفكر خود را با انديشه انتظار شيعي همراه كند و از اين رو در ترسيم چشم‌اندازي از هنر انتظار نيز موفق نبوده است.