رتبه بندي شيوه هاي زمان بندي طرح هاي قيمت گذاري تراكم ترافيك در كلانشهرهاي توريستي (مطالعه موردي: شهر مشهد)

Prioritization of Traffic Congestion Pricing Plans Timing Methods in Touristic Metropolises (Case Study: Mashhad City)

در اجراي سياست قيمت­ گذاري تراكم ترافيك در كلانشهرها، نحوه تغييرات نرخ عوارض نسبت به زمان اهميت زيادي دارد و در ميزان كارايي طرح قيمت­ گذاري تراكم ترافيك و بازدارندگي آن در ميزان استفاده از خودروهاي شخصي مؤثر است. بنابراين انتخاب مناسب ­ترين شيوه براي زمان­بندي طرح­هاي قيمت­گذاري تراكم ترافيك نيازمند تحليل و بررسي دقيق شيوه­ هاي مختلف زمان­بندي و ارزيابي آنها با توجه به ويژگي­هاي ترافيكي و اجتماعي شهر مورد نظر است. در كلانشهرهاي توريستي به دليل حضور گردشگران، حجم سفرهاي با اهداف تفريحي و خريد در اين كلانشهرها بيشتر از ساير شهرهاست. از طرفي بخش زيادي از رانندگان نيز با مسير آشنايي نداشته و موجب متفاوت شدن الگوي سفرهاي درو ن ­شهري در اين كلانشهرها با ساير شهرها مي ­شوند. به همين دليل، انتخاب شيوه مناسب زمان­بندي طرح­هاي قيمت­ گذاري تراكم ترافيك در كلانشهرهاي توريستي اهميت بيشتري مي ­يابد. در اين تحقيق، سه شيوه زمان­بندي عوارض ثابت، عوارض زمان­بندي شده و عوارض هوشمند براي زمان­بندي طرح­هاي قيمت­ گذاري تراكم ترافيك در كلانشهرهاي توريستي انتخاب شده و با استفاده از روش تحليل شبكه ­اي (ANP) و براساس مقايسات زوجي و نظرات كارشناسان رتبه­بندي شدند. براساس نتايج، شيوه عوارض زمان­بندي شده براي طرح­هاي قيمت­ گذاري تراكم ترافيك با وزن نرمال 0/49 در رتبه نخست و شيوه­ هاي عوارض ثابت و عوارض هوشمند به ترتيب با وزن­هاي نرمال 0/26 و 0/25 در رتبه­ هاي دوم و سوم قرار گرفتند. مؤثرترين شاخص ­هاي اين ارزيابي به ترتيب شاخص­ هاي كاهش زمان سفر، افزايش استفاده از حمل ­و نقل عمومي، كاهش تردد خودروهاي تك ­سرنشين، افزايش سرعت عملكردي و كاهش تصادفات با عابر پياده، موتور و دوچرخه سواران شناخته شدند. استفاده از نتايج اين تحقيق در سياست­ گذاري­هاي مديريت شهري موجب بهينه ­سازي سياست قيمت­ گذاري تراكم ترافيك در كلانشهرهاي توريستي مانند شهر مشهد شده و اثرگذاري اين سياست در كاهش تراكم ترافيك و مشكلات ناشي از آن را افزايش مي­دهد.