تأملي در نظريه بازي‌هاي زباني ويتگنشتاين متأخر

ويتگنشتاين درباره‌ي ماهيت معنا و سرشت زبان دو نظريه دارد: ديدگاه نخست، معنا را با مسماي الفاظ و كاركرد زبان را با تسميه يكي مي‌داند و ديدگاه دوم، معناي الفاظ را با كاربرد آن‌ها پيوند مي‌زند. زبان فعاليتي اجتماعي و شبيه شركت در بازي است كه براي فهم معاني و قواعد آن، بايد در آن بازي زباني زيست. بازي‌هاي زباني هيچ اشتراكي با يكديگر ندارند و قواعد آن‌ها نيز مختص به خود آن‌هاست. ديدگاه ويتگنشتاين نقايصي دارد؛ ازجمله اينكه در تحليل ماهيت وضع، نقش قصد، نقش كاربرد در كشف يا تأسيس معنا مبهم است. مرز بازي‌هاي زباني روشن نيست و مشخص نيست يك بازي در كجا آغاز مي‌شود و در كجا پايان مي‌يابد. همچنين ديدگاه او گذشته از آنكه خودمتناقض است، جامع و مانع نيست و مثال‌هاي نقض مكرر دارد. علاوه‌بر همه، اين ديدگاه به نفي فرامعيار منتهي مي‌شود كه دراين‌صورت، اعتبار خود اين نظريه را نيز مخدوش مي‌كند. نفي امكان گفتگو ميان اعضاي دو بازي نيز از ديگر اشكالات اين نظريه است.