عدالت ترميمي، بايستگي و ضرورت حاكميت آن در حوزه خانواده با تكيه بر مباني فقهي

Restorative Justice and the Necessity of Its Use in the Family, Relying on Jurisprudential Foundations

عدالت ترميمي بعنوان نظريه جديد حقوق كيفري در پي جبران خسارات وارده بر بزده­ديده، ترميم رابطه بين بزهكار و بزه­ديده، اصلاح و بازپذيري بزهكار و تأمين مصالح جامعه محلي متأثر از جرم است. ماهيت فرايند مذكور از يك‌سو و اقتضاي ذاتي محيط خانواده از ديگر سو، ضرورت حاكميت عدالت ترميمي بر روابط خانوادگي به جاي عدالت انتقامي و سزادهي را امري غيرقابل انكار مي­نمايد. اسلام نيز احكام خود را بر پايه­ي ترميم و اصلاح روابط حاكم بر خانواده قرار داده است و توصيه به تشكيل محكمه خانوادگي، صلح، احسان و عفو و... مبين انطباق آموزه­هاي مذكور با شاخص­هاي فرايند عدالت ترميمي است و نكته غيرقابل اغماض اين است كه عمده مباني و مستندات فقهي مورد استفاده جهت اثبات حجيت و اعتبار فرايند عدالت ترميمي به‌طور عام نيز، مربوط به روابط درون خانواده است كه قدر متيقن، بايستگي و ضرورت بكارگيري آن را در حيطه خانواده، نمايان مي‌سازد. نتيجه اين نگرش مي­تواند مسائل خانواده را از حوزه حقوق كيفري خارج و قانون­گذار را متقاعد سازد كه در برخورد با ناهنجاري­ها در حوزه خانواده راهكارهاي مدني و مبتني بر صلح، ترميم و گذشت را جايگزين كيفر و مجازات و تعزير سازد.