منطق چيدمان فضايي سكونتگاه‌‌هاي جلگۀ خوزستان

زماني كه مفهوم فضا به‌صورت جدّي در بين جغرافي‌دانان و معماران مطرح شد، همواره اين پرسش ذهن كنجكاو بسياري را به خود مشغول داشت كه چيدمان پديده‌‌ها در صحنه‌‌اي كه فضا را به‌وجود مي‌‌آورد، از چه قواعدي پيروي مي‌‌كند؟ كنكاش در زمينۀ چيدمان در فضا به مثابه نحو در زبان تعريف مي‌‌شود؛ همان‌‌گونه كه بر ساختارهاي زباني دستور خاصي حاكم است، مي‌‌توان سازمندي فضا را تابع قوانين و قواعدي مشابه زبان قلمداد كرد. در اين پژوهش، نقشه‌‌هاي توپوگرافي، زمين‌‌شناسي، تصاوير ماهواره‌‌اي، عكس‌‌هاي هوايي، مدل ارتفاع رقومي منطقه به‌كار رفت. پژوهش با روش پديدارشناسي انجام شد. آرايش سكونتگاه‌‌هاي جلگه‌‌اي در نگارۀ‌‌ سرزميني خوزستان با مدل تحليلي چيدمان فضا و قاعدۀ مئاندري تبيين و تحليل شد. روش پديدارشناسي، سه نگارۀ سرزميني را براي جلگۀ خوزستان تعريف كرده‌است. هويت مكانيِ هر نگاره، حاكي از حافظۀ تاريخِ طبيعي آن نگاره است كه در بينش مردم اين سرزمين و در شكل‌‌ سكونتگاه‌‌ها نقش اساسي داشته است. نتايج حاصل از اين پژوهش نشان مي‌‌دهد: 1- رفتار رودخانه‌‌هاي نگارۀ خوزستان در تعامل با مواريث پادگانه‌‌هاي دريايي خليجِ‌فارس، قاعدۀ سكونتگاهي شهري در اين فضا را تعريف مي‌‌كند؛ 2- اَشكال مئاندري رودخانه‌‌اي، تبيين‌كنندۀ قاعدۀ سكونتگاه‌‌هاي روستايي در اين فضاست؛ 3- ژئونورون‌‌ها يا هورها تعريف‌‌كنندۀ هويت مكاني با نام هورنشيني است.

no abstract