برهم‌كنش كمبود آب و قارچ‌هاي مايكوريزا بر عملكرد كمي و كيفي دانه اسپرس (Onobrychis sativa L.)

يكي از مهم‌ترين عوامل محدود كننده عملكرد گياهان در مناطق خشك و نيمه‌خشك، كمبود آب است. به‌منظور بررسي تأثير همزيستي گونه­هاي قارچ ميكوريزا بر رشد و عملكرد دانه گياه اسپرس در شرايط كم‌آبي، آزمايشي گلداني به‌صورت فاكتوريل در قالب طرح كاملاً تصادفي، با دو فاكتور و سه تكرار در سال 1393 انجام شد. تيمارهاي آزمايش شامل پنج گونه قارچ ميكوريزا (Faneliformis mosseae، Rhizophagus intraradices، Claroideoglomus claroideum، Funneliformis caledonius، Glomus versiforme و شاهد) و دو سطح آبياري [آبياري مطلوب (80 درصد ظرفيت زراعي) و كم‌آبياري (50 درصد ظرفيت زراعي)] بودند. بيشترين عملكردهاي دانه از گياهان همزيست با گونه‌هاي Rh. intraradices (187/9 گرم در بوته) و F. mosseae (867/8 گرم در بوته) در حالت اعمال تنش كم آبي به‌دست آمد. با وجود كاهش معني‌دار عملكرد دانه در حالت بدون استفاده از ميكوريزا و در تنش كم‌آبي، روابط ميكوريزايي عملكرد دانه را نسبت به آبياري مطلوب افزايش دادند. همچنين بيشترين درصد پروتئين دانه در همزيستي با گونه G. versiforme و براي فسفر دانه در همزيستي با گونه F. mosseae در شرايط تنش حاصل شد. به‌طوركلي، رابطه ميكوريزايي با كاستن از حجم ريشه و تحريك رشد طولي آن، عملكرد و كيفيت دانه را در شرايط كم‌آبي بهبود بخشيد. در اين راستا گونه G. versiforme بيشترين تأثير مثبت را نشان داد.