تحليل محتوا و فرم داستان به كي سلام كنم با رويكرد جامعه شناختي

هر اثر ادبي بازتابندة مسائل اجتماعي و تصويري از جامعة عصر نويسنده است. شناخت اين مسائل در آثار ادبي بر پاية جامعه‌شناسي قابل دريافت است. جامعه‌شناسي ادبيات، اثر ادبي را پديده‌اي اجتماعي مي‌داند زيرا ساختار جهان اثر ادبي بازتاب واقعيت‌هاي اجتماعي يا بيان نمادين آن­ها است. پژوهش حاضر با توجّه به نظريات جامعه‌شناسي، به‌ويژه نظريات گلدمن به تحليل داستان به كي سلام كنم دانشور پرداخته و آن را در حوزة فرم و محتوا مورد بررسي قرارداده­است. نتايج اين پژوهش نشان مي‌دهد؛ دانشور نويسنده‌اي واقعگرا و آشنا به مسائل پيرامون خود و اجتماع است. او با محوريت قرار دادن زن، وضعيت و حقوق ناديده گرفته­شدة او را نشان­مي‌دهد و نسبت به آن انتقاد دارد. همچنين دين‌داري ظاهري، تبعيض طبقاتي و فقر را مورد نقد قرارمي‌دهد. يأس، خرافه‌گرايي و مردستيزي از ديگر مسائل مطرح­شده در اين داستان است كه جنبه‌هاي روان­شناسانة داستان را بيان­مي‌كند. در حوزة فرم نيز به عناصر مهمي از داستان اشاره­شده­است كه در راستاي محتوا به كارگرفته­شده‌اند. انتخاب عنوان و شروع مناسب از شگردهاي داستان‌پردازي دانشور است. شخصيّت‌ها نيز در اين داستان واقعي و باورپذير ساخته و پرداخته­شده‌اند و شخصيّت‌پردازي در جهت موضوع داستان شكل گرفته‌است. واكاوي روايتِ راويِ درون داستاني و راويِ برون داستاني، نشان مي‌دهد؛ نويسنده از روايت جهت ارائة ساختار حاكم بر جامعه استفاده كرده­است. همچنين نويسنده با استفاده از لحن زنانه، مهارت در فضاسازي داستان، فضاي استبدادي عصر خود را نشان داده­است.