بررسي مباني رويكرد غزالي به زبان عرفاني وحي

غزالي متأثر از تمايلات عارفانه خود، تنها زبان عارفان را كاشف از معاني حقيقي الفاظ و گزاره‌هاي وحياني مي‌داند. ما در اين پژوهش بر آنيم تا مباني اين ديدگاه را تبيين نماييم: وي براساس مبناي وجودشناختي خود، عالم شهادت را به‌مثابه مثال يا حتي سايه عالم غيب معرفي مي‌نمايد. در بررسي مبناي معرفت‌شناختي غزالي، ارزيابي وي از ابزارهاي معرفتي انسان و قلمرو دلالت آنها حكايت از آن دارد كه به‌مدد شهود عرفاني مي‌توان در مرتبه روح قدسي نبوي به فهم حقيقي سخن خدا و حتي مشاركت در نبوت توفيق يافت. در مبناي انسان‌شناسانه غزالي، «قلب» آدمي محل اشراق تمامي علوم ملكي و ملكوتي و مُدرك وحي و الهام است و «خيال» نيز در انسان، قوه انتزاع حقايق ملكوتي از صور مثالي است. غزالي بررسي خود درباره ساختار قرآن و علوم مندرج در آن را بر مبنايي عرفاني استوار مي‌سازد. به‌علاوه، وي بر مبناي تناظر مراتب جهان، انسان و قرآن بر اين باور است كه انسان واجد صورتي مختصر از جهان و مشتمل بر مراتب عوالم ملك و ملكوت است. از سوي ديگر، قلب آدمي قابليت دارد تا با سلوك عارفانه خود، جميع علوم را كه مندرج در قرآن نيز مي‌باشند شهود نمايد و بدين طريق به فهم قرآن و نيز افعال الهي در جهان نائل آيد.

This article has no abstract