پديدار وارونه خويشكاري طبقاتي در«اخلاق الاشراف » عبيد زاكاني

نظام دانايي و سامانه‌هاي معرفتي كلاسيك دوره ميانه، ساختاري هرم‌گونه دارند؛ به اين معنا كه نخبگان يا اشراف، مسئوليت حفظ سلسله‌مراتب اجتماعي را بر عهده داشتند و تقسيم كار و گرفتن مناصب سياسي به پايگاه طبقاتي ارتباط داشت. يكي از مباني و سازوكار‌هاي ايران و يونان باستان، براي حفظ و تداوم ساختار يكجانشيني، خويش‌كاري طبقاتي بود كه در آن براي هر طبقة اجتماعي، اخلاق خاصي تعريف شده است. در جمهور افلاطون، عهد اردشير، رساله‌هاي فارابي، فردوسي و عبيد زاكاني بر خويش‌كاري طبقاتي تأكيد شده است. در اين مقاله با تمركز بر رسالة «اخلاق‌الاشراف» عبيد زاكاني، به خويش‌كاري، سازوكار حفظ اخلاق طبقاتي و وارونگي آن براي نقد قدرت در زمان بحران‌زدة حملة مغول مي‌پردازد. براي پاسخ به پرسش چگونگي بازنمايي خويش‌كاري طبقاتي در انديشة عبيد زاكاني، از روش پديدارشناسي استفاده مي‌گردد و نشان خواهد داد كه عبيد زاكاني در سنت انديشة سياسي ايران سعي كرد خويش‌كاري طبقاتي پادشاه، كارگزاران و مردم عادي را همانند فارابي و فردوسي حفظ كند اما چون در حمله‌ها و تجاوزهاي بيابان‌گردان اميدي به اصلاح مستقيم نمي‌بيند، با صنعت پنهان‌كاري و وارونگي در قالب طنز سعي در نقد قدرت و فرهنگ رايج زمان خويش دارد.

this article has no abstract