زمين‌شناسي و نحوه تشكيل كانسار منگنز حلب، جنوب‌باختر زنجان

كانسار منگنز حلب در پهنه سنندج سيرجان، در فاصله هوايي 100 كيلومتري جنوب‌باختر شهرستان زنجان واقع شده است. واحدهاي سنگي موجود در منطقه شامل دگرگوني‌هاي معادل سازند كهر و مرمر جان‌گوتاران به سن پركامبرين مي‌باشند. كانه‌زايي منگنز در منطقه حلب به شكل رگه‌اي و توده‌اي درون واحد مرمر جان‌گوتاران و به‌مقدار كم‌تر در واحد ‌شيست رخ داده است. كاني‌هاي اصلي تشكيل‌دهنده كانهزايي منگنز حلب شامل پيرولوزيت، پسيلوملان، منگنايت و گوتيت بوده و كلسيت و كوارتز نيز كاني‌هاي باطله همراه را تشكيل مي‌دهند. بافت ماده‌معدني از نوع گل‌كلمي، رگه رگچه‌اي، توده‌اي، شانه‌اي، دندان‌سگي، خوشه‌اي، جانشيني و بازماندي است. دگرساني‌هاي موجود در اين منطقه شامل اكتينوليتي، كربناتي و سيليسي مي‌باشند. الگوي به‌هنجار شده عناصر ‌خاكي كمياب نسبت به گوشته اوليه در نمونه‌هاي مربوط به ماده معدني و كربنات‌هاي گرمابي، بيانگر غني‌شدگي نسبي عناصر ‌خاكي كمياب سبك نسبت به عناصر خاكي كمياب‌ سنگين است. نمونه‌هاي تجزيه شده بي‌هنجاري منفي مشخصي در Ce و بي‌هنجاري منفي ضعيفي در Eu دارند. الگوي به‌هنجار شده عناصر جزئي مربوط به نمونه‌هاي ماده معدني و كربنات‌هاي گرمابي نسبت به گوشته اوليه، بيانگر غني‌شدگي در عناصر Ba, U, La, Pb, Sr و تهيشدگي در عناصر Rb, Th, Nb, Ce, P, Zr, Ti مي‌باشد. مطالعات صحرايي و ميكروسكوپي و همچنين شواهد ژئوشيميايي حاكي از تشكيل آن‌ها توسط سيالات گرمابي است. چرخش سيالات جوي و يا ماگمايي در واحدهاي پركامبرين، عناصر مورد نياز را از جمله منگنز، آهن و كلسيم جهت كانه‌زايي فراهم كرده است. سيالات كانه‌دار هنگامي كه با سنگ ميزبان برخورد كرده‌اند باعث تشكيل كانه‌زايي در منطقه حلب شده‌اند.