بررسي الگوهاي گفتمان نمايشي از منظر فراتاريخ‌نگاري

اين مقاله در صدد است به اين پرسش پاسخ دهد كه نمايشنامه به‌عنوان يك قالب ادبي، چگونه مي‌تواند جلوه‌اي گفتماني پيرامون وقايع تاريخي و مسائل اجتماعي باشد. به‌نظر مي‌رسد ضرورتي فراتر از تاريخ، يعني نياز به تفكّر پيرامون گذشته و فهم و ادراكِ تاريخ، زمينه‌ساز پيوند ميانِ فضاي ذهني مؤلّف و مخاطب در زمان حال و نيز وقوعِ رخدادها در گذشته مي‌باشد. هدف اين پژوهش بررسي و شناخت الگوهاي گفتمان نمايشي پيرامون تاريخ و پديده‌هاي اجتماعي از منظر ايدۀ فراتاريخ‌نگاريِ هايدن وايت است. از آن‌جاكه داستان‌پردازي و ظرفيت‌هاي زباني، از شاخصه‌هاي گفتمان در نظريۀ فراتاريخ‌نگاري هستند، فرض بر اين است كه نمايشنامه از طريقِ امكاناتِ روايي و زباني، گفتمان پيرامون گذشتۀ تاريخي را در زمان حال ممكن مي‌سازد. اين پژوهش به روش كتابخانه‌اي و از طريق جمع‌آوري و تحليل اطّلاعات انجام پذيرفته است. يافته‌هاي اين مطالعه نشان مي‌دهد كه نمايشنامه قادر است به واسطۀ ايجاد نظمي زباني و كلامي، محدودۀ رسميِ دستورِ زبان روايت را شكسته و از طريقِ امكانات روايي و ظرفيت‌هاي زبان، مرزهاي گفتمان ميان گذشته و حال را گسترش دهد.