مقايسه جايگاه اجتماعي زنان در سه سفرنامه عصر ناصري (1264-1313ق/1848/1896م)

يكي از موضوعات مورد توجه سفرنامه‌نويسان دوره سلطنت ناصرالدين‌شاه، وضعيت و جايگاه اجتماعي زنان در آن دوره بوده است. در اين دوره، رفت و آمد بين ايران و اروپا افزايش يافت و دو تن از اروپائياني كه در دوره ناصري به ايران آمدند، مري شيل (همسر وزير مختار انگليس) و ادوارد ياكوب پولاك (پزشك اتريشي) بوده‌اند. آنها مجموعه مشاهدات خود را در مورد آداب و رسوم و اوضاع سياسي اجتماعي زنان ايراني به رشته تحرير درآورده و به دليل دسترسي آنان به اندروني شاه و ملاقات با مهد عليا، مادر شاه و عزت‌الدوله خواهر شاه و ديگر زنان درباري، اطلاعات مهمي از وضعيت اجتماعي زنان در عصر ناصري ارائه مي‌دهند. ناصرالدين‌شاه قاجار نيز اولين پادشاه ايراني بود كه سه سفر به اروپا انجام داد و يادداشت‌هاي روزانه اين سفرها را به صورت مكتوب از خود به يادگار باقي گذاشت. در اين پژوهش وضعيت اجتماعي و خانوادگي زنان ايران در سفرنامه‌هاي شيل و پولاك و مقايسه مطالب آنها با سفرنامه فرنگستان ناصرالدين شاه مورد توجه بوده است كه به شيوه توصيفي-تحليلي با استفاده از منابع اصلي (سفرنامه‌هاي شيل و پولاك و ناصرالدين‌شاه) بررسي شده است. نتايج بدست آمده مشخص كرد شغل پولاك سبب گرديده كه اطلاعات بيشتري از وضعيت زنان ايران ارائه دهد. البته شيل و پولاك هردو بيشتر به مسائل و مشكلات اجتماعي زنان ايران توجه كرده‌اند، درحالي كه ناصرالدين شاه توجهي به وضعيت اجتماعي زنان در اروپا نداشته و بيشتر به وضع ظاهري و بدني و خصوصيات جنسي زنان پرداخته است.

this article has no abstract