بررسي ساختاري ادب‌محوري در احاديث مربوط به زنان در كتب اربعه

زبان كه به‌عنوان اصلي‌ترين ابزار انتقال پيام از شخصي به شخص ديگر شناخته مي‌شود، در موقعيت‌هاي ارتباطي مختلف بايد به‌گونه‌اي به‌كار رود كه آن پيام از حد مطلوبي از ادب‌مندي برخوردار گردد. در يك ارتباط گفتاري، پيام‌رسان مي‌تواند از راهبردهاي مستقيم و يا غيرمستقيم بياني استفاده كند؛ اما سخن وي در صورتي ادب‌محور خواهد بود كه بيشتر از راهبرد غيرمستقيم بهره برده باشد. زبان به‌مثابه شكل‌دهنده ساختمان احاديثي كه درباره زنان روايت شده است، مستلزم اين است كه واژگان، نحو كلام و لحن آن متناسب با فضاي زنانه و به‌دور از هرگونه ادب‌گريزي باشد. لازمه اين امر آن است كه در ساختمان زباني احاديث از راهبردهاي غيرمستقيم قابل قبولي استفاده شود. جُستار حاضر با تكيه بر روش توصيفي-تحليلي به‌دنبال كشف ميزان ادب‌محوري احاديثي است كه درباره زنان در كتب اربعه شيعه روايت شده است. به‌همين منظور، تمامي گفتمان‌هاي اين احاديث مورد بررسي قرار گرفت. برآيند پژوهش نشان از آن دارد كه از مجموع 960 گفتماني كه درباره زنان در كتب اربعه روايت شده است، راهبرد غيرمستقيم در بالاترين ميزان (82%) و راهبرد مستقيم در پايين‌ترين ميزان (18%) است. اين ميزان كاركرد نشانگر آن است كه اين احاديث از حد بسيار مطلوبي از ادب‌مندي برخوردار است.