ديدن و مشتقات فعلي آن در شعر حافظ

شعر حافظ به مناسبت نحوه به كارگيري زبان، جولانگاه رستاخيز كلمات است. كلماتي كه در غزل‌هاي همسان (به لحاظ ساختار وزن و قافيه و رديف) شاعران هم عصر او، فاقد آن جذبه‌ها و كشش‌ها و بارهاي معنايي است كه در غزل‌هاي حافظانه، پيدا و پنهان است. در دستگاه نشانه‌اي كه حافظ بر محور همنشيني واژگان خويش برمي‌گزيند، معماري ويژه‌اي شكل مي‌گيرد كه در آن كلمات جان مي‌گيرند و در ايهامي لطيف، بناي با شكوهي از زبان، تخيل و عاطفه را به نمايش مي‌گذارند. يكي از اين واژگان، «ديدن و مشتقات فعلي آن» است، كه كاركرد چند معنايي آن در زبان و ادبيات فارسي مسبوق به سابقه است و حتي پيش از حافظ بارها دست فرسود ديگر شاعران شعر فارسي بوده است. اما حافظ با ويژگي مخصوص خويش آناتي از زبان و تخيل را در اين ساحت به ظهور رسانده است. پژوهش حاضر به بررسي و تحليل اين مصدر و كاركردهاي مختلف معنايي آن در شعر شاعر پرداخته است و منظرهاي گوناگون مورد توجه حافظ در اين مصدر همچون: پزشكي، نجوم و ديگر بارهاي معنايي آن بر روي مخاطب شعر گشوده است، تا مخاطب شعر پس از اين جستار به دركي صريح‌تر از غزل حافظ نايل گردد.