بررسي جايگاه عناصر بلاغي در عرفان فخرالدين عراقي

فخرالدين عراقي يكي از عارفان بزرگ فرهنگ ما است كه در قالب تعبيرهايي شاعرانه، انديشه‌ها و تجربه‌هاي ناب عرفاني خود را ترسيم نموده است. شگردهاي بلاغي از جملۀ ابزارهايي است كه در صورت بندي زبان، ذهنيت، تجارب و درونمايه‌هاي عرفاني شاعران كاركردي برجسته به خود گرفته است. عراقي عارفي نوانديش مي‌باشد كه از اين رهگذر توانسته است افكار تازۀ خود را در ساختي هنرمندانه و متفاوت از زبان رسمي صوفيان به مخاطبان خويش عرضه نمايد. در اين پژوهش، با طرح اين پرسش كه عناصر بلاغي، جداي از ارزش‌هاي هنري و ادبي چه نقش‌هاي ديگري به خود مي‌توانند بگيرند، تلاش مي‌شود تا جايگاه و كاركرد آرايه‌هايي چون؛ تناقض و طنز، كنايه، اغراق و استعاره در زبان عرفاني عراقي تعيين گردد. مي‌توان گفت كاربست ويژۀ اين صناعات و آرايه‌ها در كلام عراقي، سبب شده است تا با شكل‌گيري رويكردي هنري به انديشه‌هاي باطني، اين افكار و انديشه‌ها به گونه‌اي مطلوبتر ترسيم گردند.