بررسي شكوائيه‌ها در ديوان ابوالقاسم لاهوتي

شكوائيه يا بثّ‌الشكوي يكي از موضوعات شعر غنايي فارسي است كه در قالب‌هاي كوتاه، متوسط و بلند به‌ويژه در قالب‌هاي قصيده و غزل سروده مي‌شود. شاعران زيادي به اين نوع ادبي روي آوردند و از درد و رنج شخصي يا اجتماع سخن‌سرايي كردند. ابوالقاسم لاهوتي از شاعران ادبيات سياسي و كارگري و معترض در دورۀ مشروطيت به شمار مي‌رود كه با جهان‌بيني خاص خود از اين شيوۀ شاعري براي حمايت از طبقات فرودست جامعه و نيز انتقاد عليه حاكمان مستبد و بي‌كفايت بهره برده ‌است. ازاين‌رو شكوائيه‌هاي لاهوتي هم بازتاب اوضاع و احوال اجتماعي و سياسي دورۀ مشروطه است و هم بيانگر نگرش‌هاي حزبي و سياسي وي. در اين جستار به شيوۀ توصيفي - تحليلي و اسنادي و كمّي به بررسي قالب‌هاي شعري، شيوه‌ها و موضوعات مختلف شكوائيه‌هاي لاهوتي پرداخته مي‌شود. لاهوتي بر مبناي انديشه‌ها و هدف‌هاي سوسياليستي و سياسي خود، به دفاع از منافع كارگران، كشاورزان، رنجبران و محرومان طبقات گوناگون اجتماع مي‌پردازد و از مستبدان داخلي، استعمارگران خارجي، ستمگران، ثروتمندان، استثمارگران، عوام‌فريبان، دين‌فروشان، باورهاي خرافي، ناآگاهي عمومي و غيره به‌شدت انتقاد مي‌كند.