سلامت جغرافيايي و سلامت انسان مطالعه‌ي موردي: پايش آلودگي خاك به آرسنيك و ارتباط آن با سرطان ريه در استان اصفهان با استفاده از فن‌آوري فضايي سنجش از دور

مقدمه: سرطان ريه يكي از شايع‌ترين بيماري‌ها در جهان است. به همين دليل، شناسايي علل به وجود آورنده‌ي اين بيماري و همچنين شناخت كانون‌هاي پراكندگي آن‌ها يكي از مهم‌ترين عوامل در كنترل و كاهش اين بيماري مي‌باشد. هدف از مطالعه‌ي حاضر، پايش آلودگي آرسنيك محيطي و اثر آن بر بيماري سرطان ريه مي‌باشد. روش‌ها: در اين پژوهش توصيفي، ميزان كود شيميايي استفاده شده طي سال‌هاي 90-1388 تهيه گرديد. آمار كلي سرطان ريه در محل مطالعه در طي سال‌هاي 90-1388 تهيه شد و با نرم‌افزار سيستم اطلاعات جغرافيايي (GIS يا Geographic information system) پراكندگي بيماري ترسيم گرديد. سپس با استفاده از فن‌آوري سنجش از دور، آرسنيك خاك معين و پراكندگي آن نشان داده شد. يافته‌ها: با تطبيق نقشه‌ي پراكندگي آرسنيك و سرطان ريه، نتايج حاصل به صورت زير به دست آمد: در مناطقي كه پراكندگي عنصر آرسنيك از ميزان بالاتري برخوردار بود، ميزان سرطان ريه نيز به همان نسبت بالاتر بود و در مكان‌هايي از منطقه‌ي مورد مطالعه كه بيشترين كود شيميايي مصرف شده بود، ميزان آرسنيك بالاتر از ساير مكان‌ها بود. نتيجه‌گيري: ميزان سرطان ريه در شهرستان‌هايي كه پراكندگي آرسنيك بيشتر است و همچنين داراي مركزيت كشاورزي بالاتري هستند، مشهودتر است. الگوي مشاهده شده به علت استفاده از فن‌آوري‌هاي كشاورزي از قبيل استفاده از برخي سموم و كودهاي كشاورزي در اين مناطق كه موجب ازدياد عنصر ارسنيك در اين مناطق مي‌شود، دلايلي بر تأييد فرضيه‌ي اثر ارسنيك بر ازدياد سرطان ريه در اين مناطق است.