اشعاري نويافته از ملا واعظ فراهي در اخلاق نوري (نسخه‌اي تازه‌يافته از سدة يازدهم هجري)

فاقد عنوان لاتين

معين‌الدين (ملا واعظ) فراهي، نويسنده و شاعر و مفسر و واعظ افغانستاني در قرن دهم است. معين، معيني، معين مسكين، مسكين معين، تخلص شعري اوست. ديوان معين مجموعه‌اي از غزليات است كه كاتب به‌اشتباه آن را به معين‌الدين چشتي نسبت داده و اين اثر چند بار نيز به چاپ رسيده است. در مقدمۀ اين چاپ‌ها سخني دربارۀ درستي انتساب اين اشعار به چشتي ارائه نشده است. پس از آن برخي از پژوهشگران با بررسي اين موضوع ثابت كردند اشعار گردآوري‌شده در ديوان به نام چشتي، از او نيست. برخي از اين اشعار به نام ابوسعيد ابوالخير ثبت شده است و بقية اشعار سرودۀ ملا واعظ فراهي است. چندي پيش ديوان اشعار فراهي بار ديگر به همت سيد احمد بهشتي به چاپ رسيد. در اين چاپ افزون‌بر اشعار منسوب به چشتي، اشعار ثبت‌شده به نام فراهي در منابع گوناگون نيز آمده است. نگارندگان اين گفتار هنگام تصحيح و بررسي اثري به نام اخلاق نوري به اطلاعات و اشعار تازه‌اي از ملا واعظ فراهي دست يافتند. اين متن با بررسي‌هاي انجام‌شده، درمجموع صد و يازده بيت است. گفتني است برخي از غزل‌هاي فراهي در اين نسخه با ضبط بهشتي اختلاف دارد. نويسندة اخلاق نوري از نسل معين‌الدين فراهي هروي است؛ اخلاق نوري از آثار برتر ادب فارسي به شمار نمي‌رود؛ اما ارزش آن ازنظر محتوايي و زباني درخور توجه است. درواقع وجود اسم كتاب‌هاي كهن و نقل قول از آنها، ارزش اين اثر را تأييد مي‌كند؛ به‌ويژه آنكه برخي از اين آثار نيز از بين رفته‌اند؛ همچنين ذكر اشعاري كه در منابع ديگر نيامده است به ارزش اين اثر مي‌افزايد. قدمت اين نسخه به قبل از قرن يازدهم مي‌رسد.