انديشة انتقادي دورة باستان با تأكيد بر شاهنامة فردوسي

انديشه سياسي از جمله موضوعات مطرح در ادب فارسي است كه از ديرباز در شعر فارسي تجلي و نمود و بروز داشته است. جلوه هاي گوناگون تفكر انتقادي _ سياسي به خصوص در داستان هاي باستاني و بخش هاي اسطوره اي، حماسي و تاريخي شاهنامه پيوند اندام واري با معماي شخصيت شاعر دارد. اين مقاله درصدد آن است تا با روش نمونه گيري تصادفي ، انديشه انتقادي حاكم در دوره باستان و رفتار حاكمان را در نمايش قدرت، سلطه و نابرابري اجتماعي بررسي نمايد. تنوع محتواي سياسي و درون مايه هاي انتقادي اين حماسه بزرگ از حيث رفتارهاي صاحبان قدرت و حاكمان با زيردستان و روش هاي بيدادگري آنان با عالمان، وزيران، موبدان، رقيبان، رعايا و حتي دشمنان كه به شكل هاي مختلف نمود يافته؛ بيان گر گفتمان سياسي حاكم در دوره باستان است و به عنوان سند تاريخي وسيله اي براي شناخت اوضاع و احوال اجتماعي براي نسل هاي هم زمان و پس از خود است. ضمن آن كه فردوسي بخش عمده اي از شاهنامه خود را صرف حماسه نموده؛ ولي اين بررسي نشان مي دهد به رغم داعيه هاي دادگري و عدالت، زياده خواهي، تعدي و ظلم، انتقام جويي، تطميع و تهديد، انحصارگرايي، كشتن صاحبان خرد، دروغ و ده ها روش نكوهيده ديگر، تفكر غالب در دوره باستان بوده است.