بررسي نقش تغيير كاربري اراضي در هيدروگراف سيل و نوسانات سطح آب زير زميني در بخشي از حوضه آبخيز قره سو

تغييرات كاربري اراضي موجب تغيير مؤلفه‌ هاي مختلف چرخه هيدرولوژيكي مي‌شوند. هدف از پژوهش حاضر بررسي تأثير كاربري ‌هاي مختلف و تغييرات آن طي سال‌ هاي 1371، 1381 و 1391 بر روي سيلاب و نوسانات آب زيرزميني در بخشي از حوضه آبخيز قره‌سو اردبيل است. در ابتدا نقشه‌ هاي كاربري اراضي و شماره منحني در سال‌هاي مذكور تهيه و روند تغييرات كاربري اراضي مطالعه و تأثير آن بر سطح تراز آب زيرزميني و رواناب بررسي و سپس شبيه‌سازي سيلاب با استفاده از مدل HEC-HMS انجام گرديد. نتايج نشان داد كه در طول دوره مورد مطالعه، مساحت كاربري جنگل، زراعت آبي و زمين باير به ترتيب 54/2، 69/16 و 19/1 درصد كاهش و مساحت كاربري مرتع، زراعت ديم و مناطق مسكوني به ترتيب 74/5، 39/12 و 29/2 درصد افزايش يافته است. با توجه به مقدار شماره منحني و شبيه‌سازي سيلاب، نتايج به دست آمده نشان داد كه دبي اوج و حجم سيلاب به ترتيب با افزايش 49/9 و 67/6 درصدي رو به رو شده است. درنهايت اين تغييرات باعث كاهش سطح آب زيرزميني به ميزان 14/6 متر (06/39 درصد) در طول دوره آماري 30 ساله شده است. محاسبه ضريب همبستگي بين كاربري ­هاي مختلف و حجم سيلاب و سطح آب زيرزميني نشان داد كه اين متغيرها با كاربري ­هاي مرتع، زراعت ديم و مناطق مسكوني رابطه­ي مستقيم دارند، درحالي‌كه با كاربري­هاي جنگل، زراعت آبي و زمين باير داراي رابطه­ ي معكوس مي­باشند.