انديشه‌هاي عرفاني گهلوي در شرح محبت‌نامه جامي

شرح محبت‌نامه جامي اثر محمدبن غلام بن محمدگهلوي، از نويسندگان شبه قاره هند در اوايل قرن سيزدهم هجري است. اگرچه از آثار دست‌دوم فارسي است اما به دليل داشتن دانش و اطلاعات عرفاني حائز اهميت است. در شرح محبت‌نامه جامي، جوهر و روح تعليم صوفيه انعكاس دارد. آنچه از اين نسخه استنباط مي‌شود شارح محبت‌نامه نه‌تنها مردم را به انزواطلبي و دوري از اجتماع و مدنيّت ترغيب نكرده است بلكه به‌عكس در ساماندهي حيات بشري و حدومرز حضور مدنّي انسان‌ها در جامعۀ انساني توجه داشته است. او افقي وسيع‌تر به نام خدمت و شفقت بر خلق پيش روي آدميان مي‌گشايد. افكار گهلوي از جامي نشأت گرفته است. او در مقدمۀ شرح محبت‌نامه بيان مي‌كند كه دل سراپردۀ عشق است و آن دلي كه از عشق بي‌بهره است جسمي بي حيات است و جهان و هرچه در اوست از نفحۀ عشق آفريده‌شده است. اين پژوهش با هدف تبيين جايگاه و تأكيد بر اهميت شناخت شرح محبت‌نامه جامي در ادب فارسي، نخست به معرفي كوتاهي از اين اثر و موضوع آن پرداخته، سپس به جستجوي انديشه‌هاي عرفاني و اجتماعي محمدبن غلام گهلوي و بازيابي اين انديشه‌ها در عرصه‌ها و حوزه‌هاي گوناگون مي‌پردازد.