منطق گفتگويي و چند صدايي در رمان «گورستان غريبان» ابراهيم يونسي

رمان گورستان غريبان نخستين رمان ابراهيم يونسي، نويسنده و مترجم معاصر كُرد ايراني است.نويسنده در اين رمان وضعيت اجتماعي و فرهنگي برخي از قوميت ­هاي ايراني، طبقات وگروه­هاي مختلف مردم و چگونگي تعامل و تقابل آن­ها را با يكديگر در كرونوتوپ (زمان ـ مكان) دوران پهلوي اول و در بخشي از جغرافياي غرب كشور (كردستان) منعكس نموده است و بدين جهت اثر او به صورت اثري رئاليستي و تاريخي در آمده است. به نظر مي­رسد نويسنده در اين اثر براي ايجاد گفتگو و خلق فضايي چندصدايي در جهان رمان خود، تمهيدهايي و تلاش­هايي انجام داده است. براي پيگيري و اثبات اين تصوّر پيشيني، رمان از ديدگاه جامعه شناسي ادبيات و بر اساس نظريات باختين و خصوصاً دو نظريّة مشهور او، يعني گفتگويي بودن و چندصدايي، مورد بحث و بررسي قرار گرفته است. نتايج پژوهش نشان مي­دهد كه هرچند رمان گورستان غريبان از حيث گفتگويي بودن و چندصدايي با رمان­هاي داستايفسكي و رابله ـ كه باختين عمده نظريّات خود را از آثار اين نويسندگان گرفته است ـ «اين هماني» كامل ندارد امّا در اين رمان هم نويسنده از تمهيداتي بهره برده كه اثر او را به اثري چندصدايي و گفتگويي نزديك كرده است.