ملاحظاتي پيرامون جايگاه ماكياولي در مطالعات ادبي معاصر

نقطه آغاز ارتباط مطالعات و تحقيقات حوزه ادبيات فارسي با آراء و نظريات نيكولوماكياولي حدوداً به اوايل سده بيستم باز‌مي‌گردد. پس از اين تاريخ، آثارنسبتاً قابل توجهي متعلق به سنّت ادب فارسي در پرتو آراء و نظرات ماكياولي به نقد گذاشته شده‌است و اين روند همچنان نيز ادامه دارد. نوشتار حاضر نخست به تبارشناسي اين جريان در پژوهش‌هاي حوزه ادبيات فارسي فارسي و سپس به تحليل و بررسي نحوه مواجهه اين‌گونه تحقيقات با آراء و نظريات نيكولو ماكياولي پرداخته‌است. نتايج نشان مي‌دهد، كه غالب اين تحقيقات، به‌دليل عدم توجه به جايگاه واقعي ماكياولي و زمينه‌هاي تأثيرگذاري وي در فضاي فرهنگي و گفتمان سياسي غرب، به برداشتي غيرجامع و تك بعدي از آراء و نظريات وي نائل شده‌اند و مسيرهاي ديگري را كه با واقعيت و متطق دروني آثار ماكياولي انطباق بيشتري دارد؛ ناديده‌انگاشته‌اند. اين مسئله در تحليل نهايي، مطالعات ادبي را تحت تأثير قرار داده و غالباً موجب قرائت‌هاي نه چندان دقيق از متون شده‌است.