تحليل گفتمان انتقادي بازنمايي ايران در روزنامه الشرق الأوسط با تكيه بر الگوي ون ليوون

پژوهش حاضر تلاش دارد با تكيه بر اصول جامعه‌شناختي معناييِ گفتمان، محتواي رسانه‌اي عربي را مورد تحليل قرار دهد. اهميت اين كار در تبيين و آشكارسازي تكنيك‌هايي است كه خبرنگاران با استفاده از آنها جنگ رسانه‌اي را عليه گفتمان مخالف با استفاده از ترفندهاي معنايي و مطبوعاتي به انجام مي‌رسانند. از آنجا كه ايران به عنوان يك قدرت منطقه‌اي در خاورميانه مطرح است، روزنامه الشرق الاوسط از كشوري با گفتمان مخالف يعني عربستان سعودي انتخاب شد تا بتوان شكل‌هاي مختلف كاربرد ايدئولوژي را در زبان مطبوعاتي نشان داد. بدين منظور از الگوي تحليل گفتمان انتقادي «تئو ون ليوون» كه نمودهاي متني بازنمايي را در متون سياسي به بحث مي‌گذارد، استفاده و متون انتخابي از نظر كيفي مورد بررسي قرار گرفت. در دو شاخه اصلي اين الگو يعني ارجاع‌دهي و واگذاري نقش، مؤلفه‌هاي متعدد، دخالت ايدئولوژيك نويسندگان روزنامه الشرق‌ الأوسط در ساخت‌هاي گفتماني متن را به صراحت نشان مي‌دهد. در اين روزنامه، ايران به عنوان كنشگر فعال با عملكرد منفي با استراتژي‌هاي مختلف متني و زبان‌شناختي مانند ارزش‌دهي منفي، هويت‌دهي، طبقه‌بندي، تفكيك، پيوند، تقابل و... بازنمايي شده است. استراتژي كلان متن كه ساخت‌هاي گفتماني بر اساس آن شكل گرفته‌اند، ترسيم نقش منفي و مداخله‌گر براي ايران به عنوان كنشگر تأثيرگذاري است كه در تقابل با كنشگري مثبت عربستان قرار دارد. در موارد متعدد كه بازنمايي‌هاي منفي عليه ايران انجام شده، نويسندگان به همان اندازه و بلكه بيشتر بازنمايي مثبت از عربستان انجام داده‌اند.