تحليل گفتمان نامه دهم نهج البلاغه بر اساس الگوي فركلاف

تحليل گفتمان به عنوان رويكردي نوين و ميان‌رشته‌اي، كوشيده است به متن با ديدي فراي كلمه، جمله و متن بنگرد و بافت را نيز در شناخت فرايند معناسازي و معناشناسي تبيين نمايد؛ با اين هدف كه ساختارهاي قدرت، سلطه و نابرابري‌هاي سياسي و اجتماعي و فرهنگي حاصل از آن را از طريق بلاغت، نحو، كاربردشناسي زبان و بينامتني از دريچه‌اي انتقادي مورد مداقه قرار دهد. نگارندگان در اين جستار برآنند كه نامه دهم نهج البلاغه به معاويه را كه خطاب به معاويه است بر مبناي الگوي گفتمان انتقادي فركلاف مورد بررسي قرار دهند. آنچه در اين نامه رخ مي‫دهد، تراوش همان انگيزه‌هايي است كه اسلام و جاهليت را از نخستين پيكار تا جنگ صفين درگير خود نموده است. نگاه انتقادي نشان مي‌دهد كه اين اختلافات ايدئولوژيك چگونه گاه در استعاره و جمله و ديگر بار در ضمير و موسيقي رخ نموده است. باري، انگيزه علي بن ابي‌طالب (ع) در نامه دهم نهج البلاغه، به عنوان حاكم شرعي و مشروع جهان اسلام آن است كه چگونگي سلطه و نابرابري در ساختار قبيله‌گرايي بني‌اميه را درهم بشكند چرا كه در چنين امتدادي مسلمانان در ورطه خواهند افتاد.