تغييرپذيري در اصطلاحات داراي نام‌ اندامِ سر در زبان فارسي

پيكرۀ اين پژوهش، شواهدي هستند كه نجفي (1378) براي اصطلاحات داراي نام اندامِ سر ذكر كرده‌است. شيوه هاي تغييرپذيري مطرح در مون (1998) و لانگ لاتز (2006) هم چارچوب نظري اند. يافته ها نشان مي‌دهد اصطلاحات نام اندامي زبان فارسي به واسطۀ فرايندهاي اضافه سازي، جابه‌جايي نحوي، جايگزيني و حذف، در سطوح مختلف تغييرپذيرند. تغييرپذيري در سطح نحوي به صورت پسايند شدگي، قلب نحوي، مصدر شدگي و اسم مصدرشدگي، مجهول شدگي، تغييرپذيري نقشي، اضافه سازي گروه حرف اضافه اي و حذف فعل ديده مي شود. در سطح معنايي، تغييرپذيري از طريق چندمعنايي و ايهام شدگي روي مي دهد. تغييرپذيري در سطح واژگاني شامل فرايندهاي اضافه سازي اسم، صفت، قيد، جايگزيني اسم، جايگزيني فعل و حذف فعل است و در سطح واژي ـ نحوي نيز اضافه سازي ياي نكره و نشانه هاي جمع مشاهده شد. بررسي ها نشان مي دهد كه فرايندهاي اضافه‌سازي و جابه‌جايي نحوي، نشانگر تمايل اصطلاحات به رعايت اصل تصويرگونگي كميّت و تصويرگونگي پيچيدگي هستند. در عين حال، فرايندهاي چندمعنايي، ايهام سازي، تغييرپذيري نقشي و حذف، نشان از رعايت اصل اقتصاد مي دهند.