شگردها و فنون زباني و بلاغي تضمين‌ شعر فارسي در كتاب كليله‌و‌دمنه

نثر فني بيش از آن‌كه در انديشه معنا باشد، به آرايش كلام مي‌انديشد و براي تزيين كلام از ظرافت‌هاي زباني و بلاغي بسياري بهره مي‌گيرد. يكي از اين ظرافت‌هاي زباني و بلاغي، تضمين شعر در خلال نثر است. در كتاب كليله‌ودمنه كه از شاهكارهاي نثر فنّي است، تضمين شعر از نظر كمّي و كيفي جايگاه ويژه‌اي دارد. نصرالله منشي كوشيده است با بهره‌گيري از شيوه‌ها و شگردهاي زباني و بلاغي، پيوندي استوار بين اشعار تضميني و متن برقرار كند؛ به‌گونه‌اي كه ناهمگوني بين اشعار تضميني و متن كتاب كمتر ديده مي‌شود. اين مقاله با شيوه‌اي توصيفي‌تحليلي كوشيده است رمزوراز موفقيت نصرالله منشي را در تضمين اشعار بررسي كند و شگردهاي زباني و ظرافت‌هاي بلاغي او را در به‌كارگيري اشعار معرفي كند. پژوهش حاضر نشان مي‌دهد منشي در تضمين اشعار، همواره جانب فصاحت و بلاغت كلام را رعايت كرده است؛ به‌گونه‌اي كه مي‌توان در محل پيوند شعر و نثر در كتاب كليله‌ودمنه شاهد ظرافت‌هاي زباني و آرايش‌هاي كلامي و بلاغي بسياري بود.