كاركردهاي معنايي منظوري جملات معترضه در تاريخ بيهقي

مبحث جمله معترضه از مباحث مشترك بين دستور زبان و علم معاني است. منحصركردن آن به دعا و نفرين، اطلاق حشو به آن و مواردي ازاين‌دست موجب شده‌است تاكنون به‌گونه‌اي بايسته به آن پرداخته نشود؛ درحالي‌كه جمله معترضه ضمن افزودن بار عاطفي كلام، حضور راوي و نظرات و جبهه‌گيري‌هاي مشخص او يا به تعبير ديگر گفتمان او را در متن روايت نمايان و اهداف متعدد ديگري را نيز دنبال مي‌كند. پژوهش حاضر به بررسي كاركردهاي معنايي منظوري جملات معترضه در تاريخ بيهقي مي‌پردازد و مي‌كوشد با تبيين اين كاركردها ضمن كمك به تغيير نگرش مخاطبان از اين جملات، به درك بهتر رخدادهاي تاريخي و درك بهتر گفتمان ابوالفضل بيهقي نيز كمك كند. روش پژوهش، توصيفي‌تحليلي است و داده‌ها به‌شيوه كتابخانه‌اي گردآوري شده‌ و به‌روش تحليل محتوا تجزيه و تحليل شده‌اند. نتيجه نشان مي‌دهد اين جملات در تاريخ بيهقي، خلاف تصور معمول تنها به جملات دعايي و بدلي محدود نمي‌شوند، بلكه كاركردهاي مهمي چون، توضيح بيشتر، تأكيد و برجسته‌سازي، توصيف و بيان حالت، ستايش و بزرگداشت، بيان علت‌، مذمّت، استعطاف، اقناع مخاطب، استواركردن كلام، اظهار تعجب و شگفتي، اغراق و بزرگ‌نمايي و موارد متعدد ديگري را دربرمي‌گيرد كه به‌تفصيل بررسي مي‌شوند.