بازتاب هنري حسادت، رقابت و دشمني در سبك آذربايجاني

بيان مضمون واحد به شكلهاي گوناگون و توجه بيشتر به روساخت كلام ويژگي عمده سبك آذربايجاني است. يكي از موضوعات پربسامد در سبك آذربايجاني و در حوزه زيبايي شناسي، حسادت، رقابت و دشمني است. شعر فارسي در قرن ششم به دليل تحولات سياسي و اجتماعي پايگاه خود را از دست داد و با استقرار كامل دولت سلجوقي، التفات چنداني به شعر و شاعري نشد. حكومتهاي محلي، شكوه دربار محمودي را نداشتند و راه يافتن به دربار رقابت ميان شاعران را باعث ميشد؛ لذا شاعران براي راهيابي به دربار علاوه بر خوارداشت ديگران، به انواع تهمتها و هجوها دست مي يازيدند. پژوهش حاضر تلاش دارد تا به اين سؤال پاسخ بگويد كه حسادت، رقابت و دشمني چگونه در اشعار شاعران سبك آذربايجاني منعكس‌ شده است و زمينه هاي اجتماعي و فرهنگي آن چيست؟ نتايج نشان ميدهد كه رقابت ميان حكومتهاي محلي، نقش شاعر به عنوان دستگاه تبليغاتي، كسادي بازار شعر و شاعري و برتري جويي از مهمترين دلايل حسادت و دشمني ميان شاعران است. شاعران اين حوزه، از عناصر و همچنين صور خيال متنوعي براي تصويرسازي موضوع مذكور بهره برده اند: از جمله استفاده از شخصيتهاي تاريخي، اسطوره اي (سامي و ايراني)، ديني (يهودي، اسلامي، زرتشتي، مسيحي)، حيوانات (خزندگان، پرندگان، آبزيان و ...)، گياهان (گلها، درختان، ميوه ها)، جمادات و ... . اين عناصر با بهره گيري از شگردهاي ادبي همچون تشبيه، استعاره، تلميح و تمثيل و ... در آثار اين شاعران بازتاب يافته است.