جايگاه علوم اجتماعي در آموزش رشته شهرسازي؛ تحولات و چالشهاي پيش‌رو

تلاش‌هاي مستمر براي تعريف و تحديد رشته شهرسازي طي بيش از يك قرن گذشته در ابعاد معرفت‌شناسانه، جامعه‌شناسانه، نهادي و ... در جريان بوده‌است. مهمترين خصلت‌هاي مورد توافق اين ابعاد براي شهرسازي فضا و مكان به عنوان موضوع اصلي رشته، تعدد موضوعات و تخصص‌هاي موجود در رشه شهرسازي و افزايش پيچيدگي‌هاي موجود در اين رشته (ميان رشته‌اي بودن)، آينده‌گرا بودن، رابطه بين دانش و عمل، سرشت مداخله‌گرا و بعد زماني رشته شهرسازي، هستند. ميانرشته‌اي بودن شهرسازي همواره به عنوان چالشي جدي براي اين رشته مطرح بوده و هست و موجب سرگرداني دانشجويان و حتي حرفه‌مندان شده است. علوم اجتماعي از جمله تخصص‌هايي است كه شهرسازي مرزهاي خود را بر آن بنا نهاده است. رابطه بين آموزش شهرسازي و علوم اجتماعي از ابتداي شكل‌گيري آموزش شهرسازي تاكنون تحولات بسياري را از سر گذرانده است. اين تحولات در محتواي رشته و آموزش شهرسازي طي اين دوران، در چهار دوره اصلي قابل بررسي است: دوره اول سيطره كالبدي- طراحانه بر آموزش شهرسازي و حضور كمرنگ علوم اجتماعي در محتواي آموزشي دانشگاه‌ها (اوايل قرن بيستم تا 1950)، دوره دوم تسلط علوم اجتماعي بر آموزش شهرسازي و به حاشيه راندن محتواي كالبدي براي آموزش دانشجويان شهرسازي (1970 تا 1990) است. در دهه 1990 با محوريت يافتن موضوع محيط و برنامه‌ريزي محيطي، علوم اجتماعي تاحدي در محتواي آموزشي تضعيف شده و در نهايت در دوره آخر از سال 2000 تاكنون در محتواي آموزشي اغلب كشورها سعي شده است