تأثير برنامه آموزشي مديريت خشم بر پرخاشگري افراد داراي اختلالات دو قطبي: يك مطالعه نيمه تجربي

The Effect of Anger Management Educational Program on Aggression in the Individuals with the Bipolar Disorder: A Quasi-experimental Study

زمينه و هدف: در اختلالات دوقطبي، خلق فرد آسيب مي‌بيند و به طور مستمر و غيرعادي از حالت خيلي خوب به خيلي بد و افسرده تغيير مي‌كند يكي از ويژگي‌هاي افراد داراي اختلال دو قطبي دوره‌هاي خشم انفجاري است كه سبب آسيب به خود و ديگران مي‌شود. پرخاشگري در اين گروه از افراد به دلايلي مانند فقدان حمايت‌هاي اجتماعي، عود مكرر بيماري و مصرف نكردن دارو، رخ مي‌دهد. پيامد پرخاشگري در اين گروه از افراد آسيب‌‌پذير، رانده شدن آنان به سوي سوء مصرف مواد و الكل خواهد بود و در نهايت عملكرد اجتماعي آنان مختل مي‌گردد. لذا با توجه به عوارض منفي و مخرب فردي و اجتماعي پرخاشگري براي افراد داراي اختلالات دوقطبي، اجراي تدابير لازم به منظور مديريت صحيح آن، ضروري به نظر مي‌رسد. با توجه به اين كه افراد داراي اختلال دوقطبي نوسانات شديد هيجاني را تجربه مي‌كنند كه سبب آسيب به خودشان، خانواده، ساير بيماران و پرستاران نيز مي‌شود، ضروري است كه به منظور كاهش آسيب‌هاي وارده به سايرين و جايگزين نمودن تعاملات سازنده به جاي رفتارهاي پرخاشگرانه در اين گروه از افراد از برنامه‌هاي آموزشي مديريت خشم براي اين افراد سود برد. در اين ميان، يكي از مهارت‌هايي كه به منظور كنترل پرخاشگري براي افراد داراي اختلالات دوقطبي، آموزش داده مي‌شود، مديريت خشم است. در واقع، مديريت خشم به اين افراد كمك مي‌كند تا ياد بگيرند كه چه طور خونسرد باشند و احساساسات منفي خود را قبل از شروع خشم مهار نموده و تحت كنترل گيرند. به عبارت ديگر، هدف از اين آموزش كه يكي از انواع آموزش‌هاي رواني به شمار مي‌آيد، افزايش توانايي‌هاي رواني- اجتماعي، مواجهه مؤثر با كشمكش‌هاي زندگي و در پايان، پيشگيري از ايجاد رفتارهاي آسيب رسان به سلامت و ارتقاي سلامت رواني افراد داراي اختلال دوقطبي است. بر اين اساس، هدف تحقيق حاضر، تعيين تأثير برنامه آموزشي مديريت خشم بر پرخاشگري افراد داراي اختلالات دو قطبي بود. روش بررسي: پژوهش حاضر يك مطالعه نيمه ‌تجربي و تك گروهي بود كه در سال 1398 در مركز روانپزشكي ايران انجام شد. مشاركت‌كنندگان به تعداد 39 نفر و به روش مستمر از بين افراد بستري داراي اختلالات دوقطبي بر اساس معيارهاي ورود و خروج انتخاب شدند. ابزار مورد استفاده، فرم مشخصات فردي براي سنجش متغيرهاي جنسيت، سن، وضعيت تأهل، وضعيت اشتغال، سطح تحصيلات و داشتن سابقه بستري به دليل اختلال دوقطبي و مقياس روا و پايا شده پرخاشگري Perryو Buss بود. مقياس پرخاشگري شامل چهار خرده مقياس براي سنجش پرخاشگري فيزيكي، كلامي، خشم و خصومت، است. در ابتدا از مشاركت كنندگان در تحقيق پيش آزمون گرفته شد. سپس برنامه آموزشي مديريت خشم براي افراد ارائه شد. لازم به ذكر است كه محتواي برنامه ذكر شده با توجه به متون موجود درباره مديريت خشم و با تأكيد بر ملاحظات روان پرستاري در زمينه پرخاشگري افراد داراي اختلال دوقطبي تهيه شد. مباحث مطرح شده در اين برنامه شامل راه‌هاي برخورد با خشم و پرخاشگري، آموزش مهارت‌هاي مديريت خشم مؤثر، ايفاي نقش در زمان خشم، آموزش مهارت حل مسأله و آموزش مهارت قاطعيت براي افراد داراي اختلالات دوقطبي بود. سپس روايي محتواي آن مورد تأييد اساتيد روان پرستاري قرار گرفت. ارائه برنامه آموزشي، به صورت سخنراني توسط پژوهشگر همراه با پرسش و پاسخ بين پژوهشگر با شركت‌كنندگان و بيان تجارب و ايفاي نقش توسط مشاركت كنندگان در مطالعه بود. اين برنامه به مدت چهار هفته، هر هفته دو جلسه 60 دقيقه‌اي اجرا شد. به علاوه، با توجه به اين كه امكان گردهمايي همه افراد با هم در جلسات آموزشي فراهم نبود، جلسات در گروه‌هاي كوچك و با در نظر گرفتن تفكيك جنسيتي، به تعداد 7-5 نفر برگزار شد. جلسات مذكور بعد از ساعت نماز و نهار مشاركت‌كنندگان و در اتاق‌هاي ويزيت بخش‌هاي بستري برگزار مي‌شد. به علاوه، 15 دقيقه زمان استراحت براي هر جلسه در نظر گرفته مي‌شد. يك ماه پس از اتمام مداخله، از شركت كنندگان در مطالعه، پس آزمون گرفته شد. اين مطالعه مستخرج از طرح پژوهشي مصوب در دانشگاه علوم پزشكي ايران مي‌باشد. در طول فرايند پژوهش، سياست‌هاي اخلاقي دانشگاه از جمله اخذ رضايت آگاهانه از پرستاران و آزاد بودن آنان جهت شركت در مطالعه، رعايت گرديد. تحليل داده‌ها نيز با بهره‌گيري از نرم افزار SPSS نسخه 16 و با استفاده از آمار توصيفي (ميانگين و انحراف معيار) و استنباطي (آزمون تي زوجي) انجام شد. يافته‌ها: در مرحله پيش آزمون، ميانگين نمره پرخاشگري افراد، 73/14± 74/99 بود. در مرحله پس آزمون، اين ميانگين نمره به 68/11± 21/83 كاهش يافت. در مراحل پيش آزمون و پس آزمون، ميانگين نمرات پرخاشگري در خرده مقياس‌هاي فيزيكي 02/8 ± 90/32 و 86/6 ± 87/28 (042/0P=)، كلامي 73/3 ± 41/19 و 55/3 ± 77/17 (814/0P=)، خشم 47/4± 69/22 و 41/3 ± 85/17 (010/0P=) و خصومت 55/7 ± 74/24 و 55/6 ± 72/18 (032/0P=)، به دست آمد. به علاوه، آزمون تي زوجي نشان داد كه نمرات پرخاشگري افراد داراي اختلالات دوقطبي در مراحل پيش آزمون و پس آزمون با هم اختلاف آماري معني‌داري داشتند (003/0 P=و 061/ 3-t= ). طبق نتايج، برنامه آموزشي بر همه خرده مقياس‌هاي پرخاشگري به جز پرخاشگري كلامي (814/0P=) مؤثر بود. نتيجه‌گيري كلي: نتايج پژوهش حاضر نشان داد كه آموزش مديريت خشم، مي‌تواند پرخاشگري افراد داراي اختلال دوقطبي را در خرده مقياس‌هاي پرخاشگري فيزيكي، خشم و خصومت، كاهش بخشد. نتايج اين تحقيق مي‌تواند گامي در جهت پياده سازي و اجراي آموزش مديريت خشم براي اين گروه از افراد بستري در مراكز روانپزشكي به منظور بهبود پرخاشگري آنان باشد. همچنين، پيشنهاد مي‌گردد كه پرستاران شاغل در بخش‌هاي روانپزشكي با محتواي آموزشي مديريت خشم براي افراد تحت مطالعه آشنا گردند تا بتوانند در موقعيت‌هاي مقتضي در بالين آن را در بخش‌هاي بستري اجرا نمايند. به علاوه، نتايج اين مطالعه، براي مديران خدمات پرستاري و سرپرستاران بخش‌هاي روانپزشكي جهت مديريت بهتر مراقبت‌هاي به عمل آمده از افراد داراي اختلالات دوقطبي، مفيد مي‌باشد. در حيطه آموزش باليني نيز محتواي مديريت خشم ارائه شده براي مددجويان در اين پژوهش، مي‌تواند در اختيار اساتيد پرستاري باليني قرار گيرد تا دانشجويان خود را با اين محتوا آشنا نمايند و اين دانشجويان بتوانند تا حد امكان از اين محتوا در طرح‌هاي مراقبتي خود براي افراد داراي اختلالات دوقطبي، استفاده نمايند.

Background & Aims: In the bipolar disorder, the mood of the individual is damaged and constantly and abnormally changes from very good to very bad and depressed. Outbursts of explosive anger are one of the characteristics of patients with the bipolar disorder, which causes self-harm and harm to others. Aggression occurs in this population due to factors such as the lack of social support, frequent recurrence of the disease, and failure to use medication. The main consequence of aggression in this vulnerable population is that they are pushed toward substance abuse and alcohol consumption, which eventually disrupt their social functioning. Considering the adverse, debilitative effects of aggression on patients with the bipolar disorder, proper measures must be taken for effective management. Since patients with the bipolar disorder experience severe emotional fluctuations that could damage themselves, their families, other patients, and nurses, it is important to reduce the damages to others and replace aggressive behaviors with constructive interactions in the form of anger management programs. Anger management is a skill taught for the control of aggression in bipolar patients. In fact, anger management helps these individuals learn how to stay calm and control their negative emotions before the onset of anger. In other words, the purpose of this psychological training is to increase psychosocial abilities, effectively deal with the conflicts in life, prevent harmful behaviors to health, and promote the mental health of bipolar patients. The present study aimed to evaluate the effect of an anger management educational program on the aggression of individuals with bipolar disorders. Materials & Methods: This single-group, quasi-experimental study was conducted at Iran Psychiatric Center in 2019 on 39 participants, who were selected via continuous sampling from the admitted patients with the bipolar disorder based on the inclusion and exclusion criteria of the study. Data were collected using a demographic questionnaire for the variables of age, gender, marital status, occupation status, education level, and history of admission due to bipolar disorders. In addition, the valid and reliable aggression scale by Buss and Perry was used for data collection, which consisted of for subscales, including physical aggression, verbal aggression, anger, and hostility. Initially, a pretest was performed on the participants. Afterwards, the anger management training program was presented to the participants. Notably, the contents of the educational program were prepared based on the available texts regarding anger management with an emphasis on the psychotherapeutic considerations regarding the aggression of patients with the bipolar disorder. The covered subjects in the program included ways to deal with anger and aggression, teaching effective anger management skills, playing a role in anger, teaching problem-solving skills, and decisiveness training for patients with the bipolar disorder. Following that, the validity of the educational contents was confirmed by psychiatric nursing professors. The training program was presented through lecture by the co-researcher with questions and answers between the researcher and the participants and expressing the experiences and roles played by the participants in the study. The program was implemented for four weeks with two 60-minute sessions each week. Due to the fact that it was not possible to gather all the participants in the training sessions, the sessions were held in small groups with gender segregation for 5-7 participants. The meetings were held after the hour of prayer and lunch in the visiting rooms of the inpatient wards. In addition, a 15-minute break was considered for each session. One month after the intervention, the participants were post-tested. This article was extracted from a research project approved by Iran University of Medical Sciences. During the research process, the ethical policies of the university were observed, including obtaining informed consent from the participants and their voluntary participation. Data analysis was performed in SPSS version 16 using descriptive statistics (mean and standard deviation) and inferential statistics (paired-t test). Results: At the pretest, the mean score of aggression was 99.74±14.73, which reduced to 83.21±11.68 at the posttest. At the pretest and posttest stages, the mean scores of physical aggression, verbal aggression, anger, and hostility were 32.90±8.02 and 28.87±6.86 (P=0.042), 19.41±3.73 and 17.77±3.55 (P=0.814), 22.69±4.47 and 17.85±3.41 (P=0.010), and 24.74±7.55 and 18.72± 6.55 (P=0.032), respectively. In addition, the results of paired t-test indicated significant differences in the scores of aggression at the pretest and posttest in the patients with the bipolar disorder (t=-3.061; P=0.003). The anger management educational program affected all the dimensions of aggression, with the exception of verbal aggression (P=0.814). Conclusion: According to the results, anger management training could reduce the aggression of the patients with the bipolar disorder in the subscales of physical aggression, anger, and hostility. Our findings could be a step toward the implementation of anger management training for this population of inpatients admitted to psychiatric centers in order to improve their aggression. Furthermore, it is recommended that nurses working in psychiatric wards become familiar with the educational contents of anger management for the subjects under study, so that they could perform the program at the bedside of these patients in appropriate situations in admission wards. In addition, the obtained results are useful for nursing managers and psychiatrists to better manage the care of individuals with the bipolar disorder. In the field of clinical education, the content of anger management could be provided to clinical nursing instructors to acquaint their students with such trainings, so that students could use the contents in their care plans for patients with the bipolar disorder.