ظرفيت‌سنجي جامعه‌شناسي دين در بازسازي بافت ديني عصر نزول قرآن

اگر كلمات را ظاهر و جسم متن به حساب بياوريم، بافت، باطن و روح آن محسوب مي‌شود. كلمات بر اساس بافت معنا مي‌پذيرند و بي‌توجهي به آن به منزله تفسير به رأي متن است. اما چگونه مي‌توان به بافت دست يافت؛ به ويژه در متني چون قرآن كه فاصلۀ زماني گسترده‌اي با عصر ما دارد؟ اين هدف چگونه محقق مي‌شود و با چه سازوكاري مي‌توان به نمايي بازسازي‌شده از آن اعصار دست يافت؟ رسيدن به اين هدف بسيار پيچيده است و همكاري علوم متعددي را مي‌طلبد. در بازسازي يك بافت، زمينه‌هاي متعددي چون سياست، اقتصاد، فرهنگ و دين دخيل مي‌باشند كه هر كدام از آن‌ها ابزارهايي مخصوص به خود را براي بازسازي نياز دارد. در اين بين اگر به دنبال بازسازي بافت ديني باشيم، دانشي چون جامعه‌شناسي دين، ظرفيت مناسبي را براي اين هدف دارا مي‌باشد. نويسندگان اين مقاله، متكي بر همين قابليت سعي كرده‌اند تا با استفاده از يكي از روش‌هاي موجود در جامعه‌شناسي دين به عنوان روش تحليل كاركردگرايي، قابليت اين دانش را در بازسازي بافت بت‌پرستي عصر جاهليت به آزمون گذارند. بر همين اساس مشخص شد كه بت‌پرستي در جزيرةالعرب سه كاركرد امنيتي، ميثاقي و هنجاري را دارا بوده است و به سبب همين ويژگي‌هاي مثبت بوده كه عرب جاهلي اقبالي زياد به آن داشته است.