تأثير برنامه ترويج زايمان طبيعي طرح تحول نظام سلامت بر ميزان سزارين در ايران: يك مطالعه سري زماني منقطع

زمينه و هدف: شاخص سزارين در ايران 56% در سال 1392 بوده كه از ميزان 10 تا 15 درصدي پيشنهادي سازمان بهداشت جهاني بسيار بيش‌تر است. برنامه ترويج زايمان طبيعي طرح تحول نظام سلامت با هدف كاهش سزارين‌هاي غيرضروري و ارتقاي سلامت مادران و نوزادان از ارديبهشت 1393 در كشور اجرا مي‌شود. اين پژوهش به بررسي تأثير برنامه ترويج زايمان طبيعي بر ميزان سزارين كشور پرداخته است. روش بررسي: مطالعه حاضر از نوع نيمه تجربي و طولي است. شاخص سزارين ماهيانه بيمارستان‌هاي كشور از اول فروردين 1392 تا شهريور 1397 استخراج و روند تغييرات آن، قبل و بعد از اجراي برنامه ترويج زايمان طبيعي با استفاده از روش سري زماني منقطع تحليل شد. يافته‌ها: شاخص سزارين در ايران بلافاصله پس از اجراي برنامه ترويج زايمان طبيعي 6% كاهش يافت و سپس، در همين سطح ثابت ماند. اين برنامه در كاهش سزارين بيمارستان‌هاي آموزشي (9.5%)، غيرآموزشي (11.7%)، خصوصي (18.1%)، خيريه (27.1%) و دانشگاه آزاد اسلامي (31%) مؤثر بوده، اما تأثير افزايشي بر سزارين بيمارستان‌هاي تأمين اجتماعي (7%) و وابسته به ساير سازمان‌ها (15.7%) داشته است. در صورت عدم اجراي برنامه، سزارين كشور به 58.5% در شهريور 1397 مي‌رسيد. نتيجه‌گيري: اجراي برنامه ترويج زايمان طبيعي تاحدي در كاهش سزارين در ايران مؤثر بوده است. ارتقاي اين برنامه از طريق تدوين و اجراي راهبردهاي جامع مرتبط با حوزه‌هاي حاكميت و رهبري، تأمين مالي، نيروي انساني، تجهيزات، اطلاعات و ارايه خدمات، با توجه به علل افزايش سزارين غيرضروري در سطوح وزارت بهداشت (متا)، دانشگاه علوم پزشكي و خدمات بهداشتي درماني (ماكرو)، بيمارستان (مزو) و تيم زايمان (ميكرو) براي دستيابي به اهداف ملي تعيين شده ضروري است.