مقايسه‌ اثربخشي روش خودآموزي كلامي و روش بازي‌هاي حركتي بر دامنه توجه دانش‌آموزان مبتلا به اختلال نارسايي توجه/ فزون كنشي

A Comparative Study on the Effectiveness of the Verbal Self-Learning Method and Perceptual-Motor Games on the Attention Range of Hyperactive High School Students with Attention Deficit / Hyperactivity Disorder

زمينه و هدف: دانش ­آموزان با اختلال نارسايي توجه/ فزون­ كنشي در كنش­ هاي اجرايي و فرايندهاي شناختي مانند حافظه و توجه، مشكلاتي دارند و در مواجه با موقعيت‌هاي زندگي روزمره با مشكلات زيادي روبرو مي‌شوند. ويژگي‌هاي اصلي اين دانش­ آموزان شامل ناتواني در مهار رفتار، نارسايي توجه، ناتواني يادگيري، پرخاشگري، مشكلات تحصيلي، بي­ قراري حركتي، و برانگيختگي بوده و براي والدين، معلمان، و همسالان تحمل­ ناپذير است. هدف پژوهش حاضر مقايسه‌ اثربخشي خودآموزي كلامي و بازي‌هاي ادراكي- حركتي بر مشكلات توجه دانش‌آموزان با اختلال نارسايي توجه/ فزون­ كنشي شهر تبريز بود. روش: اين پژوهش نيمه­آزمايشي و از نوع پيش­ آزمون و پس ­آزمون با گروه گواه بود. جامعه آماري شامل تمامي دانش­ آموزان پسر مبتلا به اختلال نارسايي توجه/ فزون­ كنشي پايه‌هاي سوم و چهارم مدارس ابتدايي شهر تبريز در سال تحصيلي 97-96 بود كه تعداد 60 نفر با استفاده از روش نمونه‌گيري خوشه‌اي به عنوان نمونه انتخاب شده و در دو گروه آزمايش و يك گروه گواه (20 دانش ­آموز در هر گروه) جايدهي شدند. براي جمع‌آوري داده‌ها از پرسشنامه‌ نشانه‌هاي مرضي كودكان اسپيرافكين و گادو (1994) و مقياس عصب ­روان‌شناختي كودك و نوجوان كانرز (2004) استفاده شد و تحليل داده‌ها با آزمون تحليل كواريانس چندمتغيره انجام شد. يافته‌ها: يافته­ هاي حاصل از آزمون تحليل كوواريانس تك ­متغيره و چندمتغيره نشان داد بين نمره توجه انتخابي، توجه پايدار، جابجايي توجه، توجه تقسيم شده، و فراخناي توجه در دانش­ آموزان گروه آزمايش و گواه در مرحله پس ­آزمون تفاوت معناداري وجود دارد. آماره F دامنه توجه در پس ­آزمون (15/51) است كه در سطح 0/01 معنادار است كه نشان مي ­دهد بين سه گروه در ميزان دامنه توجه، تفاوت معناداري وجود دارد. نتيجه‌گيري: انجام مداخله‌هاي مناسب مانند استفاده از روش خودآموزي كلامي و بازي‌هاي ادراكي- حركتي مي‌تواند موجب رشد پردازش بينايي- فضايي و در نتيجه تحول فرايندهاي ذهني و شناختي كودكان مانند دامنه توجه شود. در نتيجه با استفاده از شيوه ­هاي به كار گرفته شده در اين مطالعه مي­ توان مشكلات توجه و تمركز كودكان با اختلال نارسايي توجه/ فزون­ كنشي را بهبود بخشيد.

Background and Purpose: Students with attention deficit/hyperactivity disorder (ADHD) are among those who are faced extra problems in executive functions and cognitive processes such as memory and attention. They have also some difficulties in problem-solving and everyday life situations. The purpose of the present study was to compare the effectiveness of verbal self-instruction method with perceptual-motor games on the range of attention of the ADHD students in Tabriz city, Iran. Method: This research was a semi-experimental and pre-test/post-test one with the control group. The statistical population were all male primary school students in the city of Tabriz in the academic year of 2017-18. They were selected through DSM-5 diagnostic criteria and Children symptoms questionnaire (CSI-4). A random cluster sampling method was used and 60 students with ADHD were randomly selected; Forthy of them were set in experimental groups and 20 in the control group. The Children symptom inventory -4 )CSI-4) (2004) was used for data collection and the multivariate covariance test was used for data analysis. Results: The results of the single-variable and multivariate analysis of covariance showed that there was a significant difference between the scores of selective attention, sustained attention, shift and control of attention, and attention span of the students in the experimental and control groups at the post-test stage. Conclusion: Based on the findings, it can be argued that proper interventions such as verbal self-instruction and perceptual-motor games can be effective in addressing the problems of students with ADHD and their improvement. Perceptual-motor methods can improve visual-perceptual processing of children which in turn can improve child’s cognitive skills such as attention.