واكاوي نقش سلجوقيان در تحولات سياسي حج

حج، از فروع اسلام و از مهمترين عرصه‌هاي ديني، سياسي و فرهنگي مسلمانان بوده است. در دوران سلجوقي تغيير و تحولاتي در اين عرصه ايجاد شد. از آن‌‌جاكه حج ايرانيان پيش از سلجوقيان با مشكلات زيادي رو‌به‌رو بوده است؛ تا آن‌‌جا كه كاروان‌‌هاي ايران از اوايل سده پنجم هجري، كمتر موفق به حج‌گزاري مي‌‌شدند. سلجوقيان در راستاي مشروعيت ديني و سياسي  حكومت خود به حمايت از خلافت عباسي و حرمين شريفين و انجام دادن اقدامات سياسي، نظامي و عمراني، جهت گسيل داشتن همه ساله كاروان‌هاي حج و فراهم كردن امنيت و رفاه حاجيان بسيار كوشيدند. اگرچه مشكلاتي بر سفر حج تأثير مي‌‌گذاشت و سبب اختلال آن مي‌شد؛ اما حج‌ ايرانيان از اوايل نيمه دوم سده پنجم هجري تا پيش از حمله مغولان، كم‌وبيش همه ساله پابرجا و استوار بود. اين مقاله در صدد است با روش  تاريخي بر اساس منابع به بررسي نقش سلجوقيان در رقابت سياسي در مورد حج ميان خلافت عباسي و فاطميان و  اقداماتي كه در دوران سلجوقيان براي فريضه حج صورت گرفته است، بپردازد.