تحليل« رويكرد روشنفكري» در اشعار ناصرخسرو قبادياني

اين مقاله با روش توصيفي تحليلي و با استفاده از منابع كتابخانه اي به تبيين مؤلفه هاي  جنبش خردگراي ايرانيشعوبيه و مفهوم روشنفكري مي پردازد و در پي پاسخ به اين پرسش هاست: رويكرد روشنفكري ناصرخسرو چگونه صورت بندي مي شود و انديشه هاي او در ديوان قصايد تا چه اندازه با جنبش فكري شعوبيه نزديك است؟ و شيوه ايفاي نقش روشنفكري ناصرخسرو در زمينه ي تاريخ سياسي – اجتماعي ايران آن روزگار چگونه است؟ رويكرد روشنفكري ناصرخسرو در دو بحثِ نظري و نقش عمل گرايانه ي روشنفكري قابل تحليل است. ژرف ساخت روشنفكري در آراء ناصرخسرو بر ميناي انديشه ي خردگرايانه ي ايراني شكل مي گيرد و بر همين اساس در دفاع از حقوق و مقام انسان، معتقد به آزادي اراده، خردگرايي، تكريم مقام انسان و فرديت است. ناصرخسرو  براي برون رفت از وضعيت نامطلوب روزگارش، انديشه هاي روشنگرش را طرح مي كند. مهمترين نقش هاي روشنفكري ناصرخسرو در سه ساحت سياسياقتصادي، فرهنگي و ديني در تقابل با قدرت سياسي سلاطين سلجوقي و دستگاه عقيدتي خلفاي بغداد، قابل تحليل است. او تلاش مي كند با يادآوري داشته هاي فرهنگي و تلاش براي بازگشت به خويشتن به احياي هويت بپردازد. موانع از ديگر نقش هاي روشنفكري او نقد موانع آزادي، نوانديشي ديني، اعتراض به سلطه ي سياسي سلجوقي و حاكميت عقيدتي خلافت عباسي است.