بررسي خسارت اعاده منفعت در حقوق مسئوليت مدني در حقوق كامن‌لا و ايران

جبران خسارت به صورت پرداخت مبلغي پول مهم‌ترين كاركرد حقوق مسئوليت مدني است كه از طريق آن تلاش مي‌شود موقعيت ازدست‌رفته زيان‌ديده با هزينه مسئول برقرار شود. با اين ‌حال، در حقوق مسئوليت مدني كامن‌لا خسارت اعاده منفعت نيز به منظور وصول به هدف بازدارندگي شناسايي و تأييد شده است. در اين شيوه، برخلاف شيوه‌هاي جبران خسارت جبراني يا ترميمي، به منافع كسب‌شده توسط متخلف توجه مي‌شود و معيار ارزيابي اين شيوه منافعي است كه وي در نتيجه ارتكاب فعل يا ترك فعل غير قانوني كسب كرده است. خسارت اعاده منفعت بر چند مبنا استوار است كه يكي از آن‌ها بازدارندگي و جلوگيري از دارا شدن ناعادلانه است. اين نوع خسارت در نظام كامن‌لا در حوزه‌هاي متعدد، همچون نقض وظايف اماني و نقض محرمانگي، و شبه‌جرايمي مانند غصب، فريب و تقلب، تهمت زدن، و تهديد مورد حكم قرار مي‌گيرد. در نظام مسئوليت مدني ايران مواردي ملاحظه مي‌شود كه به‌ظاهر مصداقي از اعمال خسارت اعاده منفعت است. اما، با توجه به اينكه مسئوليت در حقوق ايران اصولاً مبتني بر ورود زيان به خواهان است، خسارت اعاده منفعت به معناي دقيق حقوق مسئوليت مدني ما پذيرفته نيست.