تأملي بر «حكمت عرشي» در متون روايي

پژوهش پيش‌رو در پي تبيين اين مسأله است كه «آيا گشودگي حكمت عرشي و معارف قدسي، اختصاص به ره‌آوردهاي وحياني با طريقيت پيامبري دارد يا حقيقتي پايدار براي زمان‌هاي مختلف است»؟ رويكرد هستي‌شناختي و معرفت‌شناختي احاديث در اين خصوص، به مقتضاي فياض بودن خداوند، بر چنين گشودگي و ارتباطي به‌سان حقيقتي مستمر و جاودانه تأكيد دارد. ازاين‌رو، جريان حكمت عرشي امري مستمر بوده و تنها شرط آن قابليتي است كه حاصل مجاهدت در طريق بندگي خالصانه خداوند است. براساس مباني شيعيان مسلمان، همان‌گونه كه آفرينش و رزاقيت الهي انقطاع‌ناپذير است، ارتباط اولياء الهي با خداوند و به‌تبع آن، نزول حكمت عرشي بر جانشان نيز امري پايدار مي‌باشد. ضرورت بررسي اين مسأله ازآن‌روست كه بازخواني و ژرف‌نگري در متون روايي از اين منظر، افق‌هاي تازه‌اي را مي‌گشايد و منظومه معرفت ديني را غناي بيشتري مي‌بخشد و تحليل ديگري از خاتميت پيامبري و نيز پايداري ارتباط با خداوند و اخذ نظام معرفتي ويژه را ارائه مي‌دهد. اولياء الهي با تهذيب نفس در پرتو هدايت الهي و با بسطِ جانشان، به مقام قرب حق رسيده و اين توفيق را دارند كه مستقيم و يا از طريق ملك قدسي به مخزن علم الهي راه يابند. ره‌آورد اين اتصال، حكمت عرشي است. چنين حكمتي نه‌تنها خارج از چارچوب قرآن و احاديث نيست، بلكه تفسير شريعت نيز محسوب مي‌گردد .