مفهوم نور در قرآن ، برهان و عرفان

در اين نوشتار به بررسي جايگاه عنصر نور در قرآن، برهان و عرفان پرداخته­ايم. اين مقاله مشتمل بر سه بخش تقسيم است. ابتدا نور از ديدگاه قرآن و مفسرين مورد بررسي قرار مي­گيرد. در بخش دوم ديدگاه­هاي فلاسفه در باره­ي نور بيان مي­شود و در بخش سوم عنصر نور در آثار عرفاي بزرگ بررسي شده است. سرانجام به مقايسه اين ديدگاه­ها و وجوه اشتراك و افتراق آنها خواهيم پرداخت. در نخستين بخش، معاني و كاربردهاي نور در آيات مختلف قرآن ذكر شده و پس از آن تئوري نور از ديدگاه امام صادق (ع) و سپس تفسير آيه 35 نور در تفاسيري همچون البرهان في تفسير القرآن، الصافي، جوامع الجامع، الميزان و كشاف نقل شده است. بخش دوم شامل مقايسه ديدگاه­هاي فلاسفه بزرگ اسلامي از جمله سهروردي، ابن سينا، ملاصدرا و امام محمد غزالي و تعاريف و ديدگاه­هاي آنها در اقسام نور مي­باشد. بخش سوم به تبيين ديدگاه عرفاي مشهوري چون ابن­عربي، شبستري، عين­القضات همداني، قشيري و مولوي بلخي پيرامون نور اختصاص يافته است. نتيجه كار نشان مي­دهد كه منظور از نور در آيه 35 سوره نور از باب مجاز و تشبيه نيست؛ بلكه واقعيت است و نور داراي مراتبي است كه ذات باري تعالي كامل­ترين مصداق نور مي­باشد و هر موجودي به وسيله او موجود مي­شود.