بررسي عناصر داستاني در منظومۀ عصمت نامۀ كلانوري

يكي ازشاهكارهاي ادبيّات فارسي هندوستان دردورۀ جهانگير پادشاه مغول داستان «عصمت نامه» يا «مينا و لورك» اثر عبدالحميد كلانوري است. تبيين چگونگي و تحليل ساختار عناصر داستاني در اين منظومه، از پرسش هاي محوري پژوهش حاضر است. در اين مقاله كه با روش توصيفي و تحليل محتوا به انجام رسيد ضمن ارائۀ تعاريف روشن و جامع از عناصر تشكيل دهندۀ ساختار داستان چون پيرنگ و اجزاي آن، شخصيّت پردازي، درون مايه، زاويه ديد، لحن، گفتگو و صحنه پردازي و قواعد حاكم بر ساختار داستانِ عصمت نامه تجزيه و تحليل گرديد. با بررسي شواهد اين نتيجه به دست آمد كه عناصر داستاني دراين منظومه به خوبي در پيش بردِ داستان به كار گرفته شده و طرحي مبتني بر روابط علّي،  اين عناصر را از آغاز تا پايان، به هم مرتبط ساخته است. پيرنگ داستان ساده ولي منسجم است و ديدگاه نويسنده در بيان حادثه، برگرفته از حقايق و رسوم بومي است. پايۀ احساسي طرح داستان، سير عشق و عاشقي است كه يكي از عوامل جذابيّت داستان است. مهم ترين عنصرِ داستاني اين اثر شخصيّت است و تأثير درون مايۀ داستان بر ساير عناصر آن به خوبي مشهود است.