بررسي و نقد كتاب اوضاع اجتماعي ـ اقتصادي موالي در صدر اسلام

يكي از كتاب‌هاي انتشار‌يافته در حوزۀ تاريخ صدر اسلام اوضاع اجتماعيـ اقتصادي موالي در صدر اسلام جمال جوده است كه حساس‌ترين مقاطع تاريخي، يعني صدر اسلام، و موضوع بحث‌برانگيزِ برخورد امويان با موالي را مورد مطالعه و بررسي قرار داده است. با درنظرگرفتن اهميت مقطع تاريخي و موضوع، اين كتاب به‌دليل نارسايي‌هاي متعدد، ازجمله فقدان نوآوري، ناهماهنگي عنوان و محتوا، نبود نتيجه در پايان، بهره‌نبردن از منابع جامع و لازم، به‌كارنگرفتنِ تحقيقات جديد، و رعايت‌نكردن موازين علمي در بي‌طرفي و حتي نگارش هدف‌مند، از نيل به تبيين و توصيف و تشريح مناسب اوضاع اجتماعي ـ اقتصادي موالي در صدر اسلام ناكام مانده است. كتاب پيش‌گفته‌شده در اين مقاله با روش انتقادي ـ استدلالي، در حوزۀ مطالعات كتاب‌خانه‌اي، به‌دور از هرنوع تعصبات و با رعايت انصاف مورد نقد و بررسي قرار گرفته و مواردي از آن به تحقيق و تفصيل بيان شده است.