بررسي تطبيقي مفاهيم و موضوعات حكمي و اخلاقي در شاهنامه فردوسي و ديوان متنبّي

يكي از موضوعات محوري كه بيشتر شعراي برجسته‌ي ايراني و عرب بدان پرداخته‌ و آن را از ضروريات زندگي دانسته‌اند، مفاهيم حكمي و اخلاقي است؛ زيرا موضوع آن، انسان و سازندگي روحي و معنوي اوست. فردوسي و متنبّي دو چهره شاخص در شعر فارسي و عربي به شمارمي‌آيند كه سروده‌هاي حكمي و اخلاقي‌شان در ميان ديگر شاعران از فراواني و شهرت بيشتري برخوردار است. اين پژوهش نشان مي‌دهدكه علاوه بر توارد خاطرِ برآمده از ذوق هنري و فطري، همزماني تاريخي، شيعي بودن دو شاعر، بهره‌گيري از منابع غني فرهنگ اسلامي ايراني، از منابع حكمت و اخلاق در شعر اين دو شاعرِحكيم بوده‌است و امكان تأثيرپذيري مستقيم فردوسي و تأثيرپذيري غيرمستقيم متنبّي از آيين و انديشه‌هاي حكمي و اخلاقي ايران باستان محتمل و در برخي موارد قطعي است. اين پژوهش براساس چارچوب‌ ادبيات تطبيقي (مكتب فرانسه) به تحليل جنبه‌هاي مشترك و متفاوت موضوعات حكمي و اخلاقي دو شاعر پرداخته‌است. محور اساسي پژوهش عبارت از: تحليل تطبيقي حكمت و اخلاق دو شاعر با ذكر تفاوت‌ها براساس جدول فراواني. مهم‌ترين يافته‌ي اين تحليل تطبيقي اين است كه متنبّي از حكمت و انديشه‌ي ايراني تأثير پذيرفته است و شاهنامه بازتاب اصيل اين حكمت و اخلاق ايراني است.