علم «اوفاق» در منابع اسلامي و بازتاب آن در متون فارسي

درباره علم «اوفاق» متون بسياري در دنياي اسلام نگاشته شده‌است. اين كتاب‌ها به نوعي داراي دو بخش محاسبات رياضي و خواص مربعات‌اند كه همين بخش اخير، آن‌ها را شبيه به طلسم كرده و در شمار علوم غريبه جاي داده‌است. اوفاق در طبقه‌بندي‌هاي كهن‌تر علوم جايي در دانش رياضي ندارد و در برخي دسته‌بندي‌هاي جديدتر ذيل علم اعداد در رياضيات آمده‌است. منشأ آن هرجا باشد، تدوين و گسترش آن در جهان اسلام صورت گرفته‌است. جز در رساله‌هاي مستقل، عمدتا در متون چنددانشي بدان توجه شده و مربع سه‌درسه، در متون ديگر هم، بارها تكرار شده‌است؛ زيرا آن را سبب آساني زاييدن مي‌دانستند. «سيف اسفرنگي»، شاعر سده هفتم، بارها با وفق و ترسيم آن بر نگين انگشتري مضمون ساخته و به وفق صدتايي بر درفش كاوه اشاره كرده‌است كه در رساله‌هاي وفق نيز به‌ندرت ديده مي‌شود، اما در آثار ديگر بيشتر به ذكر مربع سه‌تايي بسنده شده‌است.