تحليل تماتيك شاخص‌هاي ارزيابي علم، فناوري و نوآوري كشورهاي منطقه سند چشم‌انداز 1404

توجه به شاخص‌هاي بين‌المللي ارزيابي علم، فناوري و نوآوري براي تعيين جايگاه كشورها در اين زمينه و نيز رقابت‌پذيري آنها لازم است ولي در مجموع، از نظر كاربرد در سياست‌گذاري علم، فناوري و نوآوري در كشورهاي در حال توسعه، كارايي و اثربخشي مطلوبي ندارند. به دليل اين محدوديت، بسياري از كشورهاي در حال توسعه نيز به ايجاد نهادهايي براي انجام ارزيابي‌ها، سنجش‌ها و توسعه چارچوب‌هاي ارزيابي پرداخته‌اند. در همين راستا، هدف پژوهش حاضر بررسي شاخص‌هاي ارزيابي علم، فناوري و نوآوري، حوزه‌هاي موضوعي آنها و خلأ‌هاي موجود در كشورهاي در حال توسعه است. در اين مقاله، تعدادي از كشورهاي منطقه سند چشم‌انداز 1404 به لحاظ اهميت راهبردي آنها و بر اساس معيار دسترسي به اطلاعات‌شان انتخاب شده‌اند. سپس، از طريق مطالعات كتابخانه‌اي و با بررسي اسناد و مدارك موجود، اطلاعات مربوط جمع‌آوري و حوزه‌هاي موضوعي شاخص‌هاي ارزيابي علم، فناوري و نوآوري در اين كشورها با روش كيفي تحليل تم/ زمينه، بررسي، آمارگيري و توصيف شده است. حوزه‌هاي موضوعي اصلي شاخص‌هاي علم، فناوري و نوآوري در كشورهاي مورد بررسي عبارت‌اند از: سرمايه انساني علم و فناوري و نوآوري؛ انتشارات علمي و اشاعه دانش؛ فناوري؛ نوآوري و رقابت‌پذيري؛ نهادها و محيط علم، فناوري و نوآوري؛ منابع مالي علم، فناوري و نوآوري و سرمايه‌گذاري. بر پايه نتايج، خلأها و كاستي‌هاي زيادي در زمينه شاخص‌هايي وجود دارد كه اثرات اقتصادي و اجتماعي علم، فناوري و نوآوري را مي‌سنجند و براي كشورهاي در حال توسعه مهم‌اند.