بررسي اثر تنش خشكي بر بيان ژن‌هاي دخيل در بيوسنتز مونوترپن و سزكوئي‌ترپن‌ها و تركيبات اسانس در ريحان

مقدمه: ريحان (Ocimum basillicum L.) يكي از مهم‌ترين گياهان دارويي متعلق به خانواده Lamiaceae است كه اسانس آن حاوي ﺗﺮﮐﯿﺒﺎت ترپنوئيدي مهمي مانند مونوترپن و سزكوئي‌ترپن‌ها مي‌باشد. اين تركيبات به‌ طور وسيعي به ‌عنوان دارو مورد استفاده قرار مي‌گيرند. هدف: هدف از اين تحقيق، بررسي اثر تنش خشكي بر بيان برخي ژن‌هاي دخيل در بيوسنتز مونوترپن و سزكوئي‌ترپن‌ها و تركيبات اسانس ريحان بود. روش بررسي: تنش خشكي در سه سطح 100 (شاهد)، 75 و 50 درصد ظرفيت زراعي در مرحله 86 برگي اعمال شد. بيان ژن هايي از جمله سلينن سنتاز (SES)، بتا ميرسن سنتاز (MES)، گاما كادينن سنتاز (CDS)، آلفا زينجبرن سنتاز (ZIS) و ژرانيول سنتاز (GES) و تركيبات توليد شده توسط اين ژن‌ها در رقم كشكني لولوي گياه ريحان، در قالب طرح كاملاً تصادفي با سه تيمار و سه تكرار ارزيابي شد. نتايج: تجزيه داده‌هاي مربوط به مطالعه بيان ژن‌ها نشان داد كه تنش خشكي 75 و 50 درصد ظرفيت زراعي بيان ژن GES را به ترتيب 2 و 3.8 برابر، بيان ژن MYS را به ترتيب 16 و 17.4 برابر و بيان ژن ZIS را به ترتيب 1.31 و 1.41 برابر نسبت به كنترل افزايش مي‌دهد در حالي كه بيان ژن SES تقريباً ثابت و بيان ژن CDS كاهش يافت. نتيجه‌گيري: نتايج تجزيه واريانس و مقايسه ميانگين تيمارها براي تركيبات ژرانيول، بتا ميرسين و گاما كادينن نشان داد تنش خشكي ميزان ژرانيول را كاهش، ولي ميزان تركيبات بتا ميرسين و گاما كادينن را افزايش مي‌دهد همچنين نتايج نشان داد كه تغييرات بيان ژن MYS با روند تغييرات بتا ميرسن مطابقت دارد.