پردازش علل گرايش و راه‌هاي پيشگيري از جرائم و آسيب‌هاي تربيتي در منابع درسي «مطالعات اجتماعي» و «تفكر و سبك زندگي» دانش‌آموزان دوره متوسطه

زمينه و هدف: آموزش و پرورش به عنوان يكي از دستگاه‌هاي‌ مهم‌ و بزرگ‌ نظام مي‌تواند سهم بزرگي در توليد امنيت اجتماعي داشته باشد‌. هدف اصلي اين پژوهش بررسي علل گرايش و راه‌هاي پيشگيري از جرائم و آسيب‌هاي تربيتي در تحليل محتواي كتب درسي دانش‌آموزان دوره متوسطه مي‌باشد. روش‌شناسي: روش پژوهش اين مطالعه، روش تحليل محتوا و واحد تحليل، «جمله» (عبارت) است. با توجه به اين كه تاكنون مباحث جرائم و آسيب‌هاي اجتماعي فقط در كتاب‌هاي درسي «مطالعات اجتماعي» و «تفكر و سبك زندگي» پايه‌ي هشتم در دوره‌ي اول متوسطه طرح شده است، و برنامه‌هاي آموزشي و تربيتي مدارس بر مباحث مطرح در اين كتاب‌ها متمركز است، بنابراين جامعه‌ي آماري اين پژوهش كتاب‌هاي درسي «مطالعات اجتماعي» و «تفكر و سبك زندگي» پايه‌ي هشتم دوره‌ي اول متوسطه در سال تحصيلي 1397 است. يافته‌ها: از مجموع عبارت‌هاي مرتبط با «مؤلفه‌هاي آموزش پرداختن به جرائم و آسيب‌هاي تربيتي» در كتاب‌هاي درسي «مطالعات اجتماعي» و «تفكر و سبك زندگي» پايه‌ي هشتم دانش‌آموزان، 24/3% مرتبط با «علل گرايش به جرائم و آسيب‌هاي تربيتي» بيشترين شاخص، «اعتياد» با 35% و كمترين شاخص «مصرف مشروبات مست‌كننده» با 3% مورد اشاره قرار گرفته است. از مجموع 75/6% مرتبط با «راه‌هاي پيشگيري از گرايش به جرائم و آسيب‌هاي تربيتي» بيشترين شاخص استفاده شده «خشم، عصبانيت، پرخاشگري، نزاع» با 44/5% و كمترين شاخص «قاچاق» و نيز «مصرف الكل و شراب» هر كدام با 3/5% اشاره گرديده‌اند. نتيجه‌گيري: نتيجه كلي پژوهش اين است كه در كتب درسي دانش‌آموزان توجه جدي به علل گرايش به جرايم و آسيب‌هاي اجتماعي نگرديده است و موارد اشاره شده نيز از يك منطق هدفمند، عقلايي و تدوين شده تبعيت نمي‌كند.