ملاحظاتي در باب تحول در علوم اجتماعي با تأكيد بر بنيانهاي تحليل اقتصادي

هدف: تحول در علوم اجتماعي، از جمله بسترهاي تحول در ساخت اجتماعي جوامع است. تحقق جامعه اسلامي نيز متوقف بر تحول در علوم اجتماعي و ابتناي ساخت اجتماعي بر علومي اجتماعي برخاسته از مباني اسلامي است؛ لذا امكان و چگونگي اين تحول بايد مورد مداقّه‏هاي علمي قرار گيرد. اين مقاله با تمركز بر حوزۀ مطالعات اقتصادي، دلايلي را براي موجّه بودن تحول در علم اقتصاد مبتني بر آموزه‌هاي اسلامي ارائه داده است. روش: اين مقاله با روش تحليليتوصيفي به ارائۀ ملاحظاتي درباره تحول در علم اقتصاد پرداخته است. يافته‌ها: اعلام موضع صحيح و منطقي در باب تحول در علم اقتصاد، نيازمند سه ملاحظۀ مهم معرفت‌شناختي و روش‌شناختي است: 1. خاستگاه معرفت‏شناختي علوم اجتماعي مدرن؛ 2. كاركرد علم اقتصاد به عنوان يكي از علوم اجتماعي و نيز ماهيت فعاليت اقتصاددانان؛ 3. مباني تحليلهاي اقتصادي متعارف و دوري از سطحي‏نگري در ارائه مطالعات منتسب به اقتصاد اسلامي. نتيجه‌گيري: با توجه به سه ملاحظۀ مذكور، مي‌توان علم اقتصاد متعارف را دانش مبتني بر قبول مبنايي اخلاقي براي حل تعارضات منافع تلقي كرد؛ لذا عرصه براي ورود ارزشها از مسيرهاي مختلف به دستاوردهاي علمي اقتصاددانان فراهم است. البته بايد توجه داشت كه تحول مدّ نظر در علم اقتصاد متعارف، در راستاي توليد ايده‌ها و نظريات اقتصاد اسلامي، مستلزم دقتهايي است تا در اين تحول مبنايي دچار خطاهاي بنيادين معرفت‏شناختي و روش‏شناختي نشويم.